Καρκίνος Στομάχου

Ο καρκίνος στομάχου αποτελεί μια πρόκληση για τους θεράποντες ιατρούς καθώς παραμένει συνήθως ασυμπτωματικός κι ως εκ τούτου μη ανιχνεύσιμος στα πρώιμα στάδια της νόσου.

Ωστόσο, η πρόοδος της ιατρικής επιστήμης και της χειρουργικής έχουν ενισχύσει το οπλοστάσιο για την αντιμετώπιση αυτού του αρκετά συχνού κι απειλητικού τύπου κακοήθειας ακόμα και σε πιο προχωρημένα στάδια.

Τι είναι ο καρκίνος στομάχου;

Ο καρκίνος στομάχου είναι ένας αργά αναπτυσσόμενος τύπος κακοήθειας που συνήθως εξελίσσεται σε διάστημα ενός έτους ή περισσότερο.

Αναφέρεται στον καρκίνο που προκύπτει από κύτταρα στο εσωτερικό τοίχωμα του οργάνου, που, όπως όλα τα καρκινικά κύτταρα, παρουσιάζουν ανώμαλη και ταχεία ανάπτυξη.

Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι καρκίνου του στομάχου με ποιο κοινό το αδενοκαρκίνωμα, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 90-95% των περιπτώσεων.

Άλλοι τύποι συμπεριλαμβάνουν το πρωτοπαθές γαστρικό λέμφωμα, τους στρωματικούς όγκους του γαστρεντερικού (GIST) και τους νευροενδοκρινείς (καρκινοειδείς) όγκους του στομάχου.

Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, άλλοι τύποι καρκίνου ενδέχεται να εμφανιστούν στο στόμαχο, όπως το ακανθοκυτταρικό και το μικροκυτταρικό καρκίνωμα και το λειομυοσάρκωμα.

Οι κακοήθειες που έχουν ξεκινήσει πρωτογενώς σε άλλα όργανα σπάνια κάνουν μετάσταση στο στόμαχο, αν και ο καρκίνος του μαστού είναι μια κακοήθεια που μπορεί να εξαπλωθεί στο στόμαχο σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις.

Πώς ξεχωρίζει ο καρκίνος στομάχου από άλλες αλλοιώσεις

Η φράση «βρέθηκε όγκος στο στομάχι» δεν σημαίνει αυτόματα καρκίνο. Στη γαστροσκόπηση ή στην αξονική τομογραφία μπορεί να φανούν αλλοιώσεις πολύ διαφορετικής φύσης: πολύποδες, υποβλεννογόνιοι όγκοι όπως λιπώματα και λειομυώματα, έλκη που μοιάζουν με μάζα, αλλά και πραγματικοί κακοήθεις όγκοι. Οι περισσότερες μη καρκινικές αλλοιώσεις περιγράφονται αναλυτικά στη σελίδα για τους καλοήθεις όγκους στομάχου.

Το τι ακριβώς είναι ένας όγκος το απαντά μόνο η ιστολογική εξέταση. Η εικόνα στην ενδοσκόπηση δίνει ισχυρές ενδείξεις, όμως η τελική απάντηση βγαίνει από το μικροσκόπιο. Γι’ αυτό ο ιατρός δεν βάζει ποτέ διάγνωση καρκίνου στομάχου μόνο από μια απεικόνιση.

Τι διαφοροποιεί τον καρκίνο από άλλες αλλοιώσεις

• Προέλευση: το αδενοκαρκίνωμα ξεκινά από τον βλεννογόνο, την εσωτερική επιφάνεια του στομάχου, και φαίνεται άμεσα στη γαστροσκόπηση.
• Συμπεριφορά: διηθεί σταδιακά τις στιβάδες του τοιχώματος και μπορεί να φτάσει στους λεμφαδένες.
• Μορφή: συχνά εμφανίζεται ως έλκος με ανώμαλα χείλη ή ως ακανόνιστη μάζα, ενώ ο διάχυτος τύπος μπορεί να κάνει το τοίχωμα παχύ και άκαμπτο χωρίς εμφανή μάζα.

Για τη συνολική εικόνα των παθήσεων του ανώτερου πεπτικού, δείτε τις παθήσεις στομάχου και λεπτού εντέρου.

Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα;

Τα σημάδια και τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν μεταξύ των ασθενών, ανάλογα με την ακριβή θέση του όγκου, την έκταση του σε γειτονικό ιστό και την εξάπλωσή του σε άλλες περιοχές του σώματος (μεταστάσεις).

Εν γένει, η νόσος δε δίνει συμπτώματα στα αρχικά της στάδια). Καθώς όμως εξελίσσεται, μπορεί να αναπτυχθούν διάφορα συμπτώματα, όπως δυσπεψία, η οποία μπορεί να είναι σοβαρή και επίμονη, ναυτία, έμετος, αίσθημα κορεσμού μετά την κατανάλωση μικρής ποσότητας φαγητού, αίσθημα φουσκώματος μετά το φαγητό και σοβαρή, επίμονη καύσος.

Μερικές φορές, μπορεί να εμφανιστεί δυσφορία ή πόνος στο στομάχι, δυσκολία στην κατάποση (δυσφαγία), κόπωση και ακούσια απώλεια βάρους. Ο πόνος είναι ήπιος και ασαφής στην αρχή της νόσου, αλλά γίνεται πιο έντονος και σταθερός καθώς η νόσος εξελίσσεται.

Απώλεια αίματος από το στόμαχο μπορεί να προκύψει και να περάσει απαρατήρητη προκαλώντας βαθμιαία αναιμία. Αυτή με τη σειρά της μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση, ωχρότητα του δέρματος και δύσπνοια.

Καρκίνος στομάχου: συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοείτε

Τα πρώτα συμπτώματα του καρκίνου στο στομάχι μοιάζουν πολύ με απλή γαστρίτιδα. Αυτό είναι το δύσκολο κομμάτι. Η δυσπεψία, το βάρος μετά το φαγητό και οι καούρες είναι εξαιρετικά συχνά ενοχλήματα και στη μεγάλη τους πλειονότητα οφείλονται σε καλοήθεις αιτίες, όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή η λειτουργική δυσπεψία. Υπάρχουν όμως χαρακτηριστικά που αλλάζουν την εικόνα και χρειάζονται έλεγχο χωρίς αναβολή.

Σημάδια που χρειάζονται γαστροσκόπηση

• Απώλεια βάρους χωρίς δίαιτα ή άλλη εξήγηση.
• Μαύρα, πισσώδη κόπρανα (μέλαινα) ή έμετος με αίμα ή με υλικό που μοιάζει με κατακάθι καφέ.
• Δυσκολία στην κατάποση που επιδεινώνεται.
• Επίμονοι έμετοι ή γρήγορος κορεσμός με λίγες μπουκιές.
• Επίμονο φούσκωμα στην κοιλιά που συνοδεύεται από απώλεια όρεξης.
• Σιδηροπενική αναιμία χωρίς προφανή αιτία.
• Δυσπεψία που ξεκινά για πρώτη φορά μετά τα 50 με 55 έτη ή δεν υποχωρεί με την αγωγή.
• Ψηλαφητή μάζα στο άνω μέρος της κοιλιάς.

Ο πόνος στην κοιλιά σπάνια είναι το πρώτο σύμπτωμα. Όταν όμως εντοπίζεται στο επιγάστριο, επιμένει για εβδομάδες και συνοδεύεται από κάποιο από τα παραπάνω, η εξέταση δεν πρέπει να καθυστερεί.

Ποια είναι η κατάλληλη διατροφή;

Οι ασθενείς με καρκίνο του στομάχου είναι σημαντικό να έχουν κατάλληλη διατροφική αγωγή, που να περιλαμβάνει υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και θερμίδες, σίδηρο, ασβέστιο και βιταμίνη D, αλλά χαμηλή σε υδατάνθρακες.

Ποια τα βασικά αίτια;

Η ακριβής, υποκείμενη αιτία του καρκίνου του στομάχου δεν είναι πλήρως κατανοητή. Ο λόγος για τον οποίο αναπτύσσεται ο καρκίνος είναι ένα σύνθετο ερώτημα και οι ερευνητές εικάζουν ότι πολλαπλοί παράγοντες εμπλέκονται στην ανάπτυξη κακοήθειας στο στόμαχο, όπως:

• κάπνισμα
• ηλικία (άτομα άνω των 60 ετών)
• ελικοβακτηρίδιο Helicobacter pylori
• διατροφή χαμηλή σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά
• αλκοόλ
• υπερβολικό βάρος ή παχυσαρκία
• κακοήθης αναιμία
• χρόνια γαστρίτιδα
• οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του στομάχου και καρκίνου του παχέος εντέρου

Ελικοβακτηρίδιο και καρκίνος στομάχου

Το Helicobacter pylori είναι ο σημαντικότερος γνωστός παράγοντας κινδύνου για τον καρκίνο στομάχου και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας το έχει κατατάξει στους καρκινογόνους παράγοντες. Το βακτήριο προκαλεί χρόνια φλεγμονή του βλεννογόνου. Με τα χρόνια, σε ένα μέρος των ανθρώπων, η φλεγμονή οδηγεί σε ατροφική γαστρίτιδα και εντερική μεταπλασία, αλλοιώσεις πάνω στις οποίες μπορεί αργότερα να αναπτυχθεί καρκίνος.

Η μόλυνση είναι πολύ συχνή και οι περισσότεροι φορείς δεν θα αναπτύξουν ποτέ καρκίνο. Η εκρίζωσή της, όμως, μειώνει τον κίνδυνο, ιδιαίτερα όταν γίνεται πριν εγκατασταθούν προχωρημένες αλλοιώσεις.

• Διάγνωση: με δοκιμασία αναπνοής (urea breath test), αντιγόνο κοπράνων ή βιοψίες κατά τη γαστροσκόπηση.
• Θεραπεία: συνδυασμός αντιβιοτικών και φαρμάκων που μειώνουν τα οξέα, για περιορισμένο διάστημα, με οδηγίες του ιατρού.
• Επιβεβαίωση: νέος έλεγχος μερικές εβδομάδες μετά το τέλος της αγωγής, ώστε να βεβαιωθεί ότι το βακτήριο εξαλείφθηκε.
• Συγγενείς πρώτου βαθμού: σε συγγενείς ασθενών με καρκίνο στομάχου συνήθως συστήνεται έλεγχος και θεραπεία αν βρεθούν θετικοί.

Καρκίνος στομάχου και ηλικία

Ο καρκίνος στομάχου εμφανίζεται κυρίως σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, με τις περισσότερες διαγνώσεις μετά τα 60 έτη, και είναι συχνότερος στους άνδρες. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι νεότεροι είναι απρόσβλητοι. Σε ασθενείς κάτω των 40 με 50 ετών συναντάται συχνότερα ο διάχυτος τύπος, που μπορεί να εξελίσσεται πιο ύπουλα. Σε ορισμένες οικογένειες υπάρχει και κληρονομική προδιάθεση, όπως το σύνδρομο κληρονομικού διάχυτου γαστρικού καρκίνου ή το σύνδρομο Lynch.

Αν στην οικογένειά σας υπάρχουν περισσότερα από ένα περιστατικά καρκίνου στομάχου, ή περιστατικό σε νέα ηλικία, συζητήστε με τον ιατρό σας για γενετική συμβουλευτική και για το πότε χρειάζεται γαστροσκόπηση ακόμη και χωρίς συμπτώματα.

Μπορεί να εντοπιστεί από αιματολογικές εξετάσεις;

Οι αιματολογικές εξετάσεις πραγματοποιούνται επί υποψίας για καρκίνο του στομάχου προκειμένου να ανιχνευθεί αν το επίπεδο των ερυθρών αιμοσφαιρίων στο αίμα είναι χαμηλό (αναιμία). Η αναιμία μπορεί να προκύψει λόγω απώλειας αίματος κι ως εκ τούτου αποτελεί ένδειξη για καρκίνο του στομάχου.

Ωστόσο, η διάγνωση της νόσου απαιτεί κι άλλες εξετάσεις, όπως:

• Εξέταση κοπράνων για αίμα
• Ενδοσκόπηση ανώτερου πεπτικού
• Ακτινογραφίες του πεπτικού
• Εξέταση ανίχνευσης ελικοβακτηριδίου Helicobacter Pylori
• Ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα (EUS)
• Αξονική τομογραφία
• Τομογραφία Εκπομπής Ποζιτρονίων (PET)
• Λήψη δείγματος ιστού του στομάχου (βιοψία) προς ιστοπαθολογική εξέταση

Χαμηλός αιματοκρίτης και σιδηροπενική αναιμία στον καρκίνο στομάχου

Πολλοί ασθενείς φτάνουν στη διάγνωση επειδή μια εξέταση ρουτίνας έδειξε χαμηλό αιματοκρίτη. Ο όγκος μπορεί να αιμορραγεί λίγο αλλά συνεχώς, σε ποσότητες που δεν φαίνονται με το μάτι. Ο οργανισμός χάνει σίδηρο, οι αποθήκες αδειάζουν και σταδιακά εγκαθίσταται σιδηροπενική αναιμία.

Τι δείχνουν οι εξετάσεις αίματος

• Χαμηλή αιμοσφαιρίνη και αιματοκρίτης: η αναιμία αυτή καθαυτή.
• Μικρά ερυθρά αιμοσφαίρια (χαμηλό MCV): τυπικό εύρημα της έλλειψης σιδήρου.
• Χαμηλή φερριτίνη: ο πιο αξιόπιστος δείκτης ότι οι αποθήκες σιδήρου έχουν εξαντληθεί.
• Καρκινικοί δείκτες (CEA, CA 19-9, CA 72-4): μπορεί να είναι αυξημένοι, αλλά συχνά είναι φυσιολογικοί ακόμη και με όγκο. Δεν χρησιμοποιούνται για διάγνωση ή προληπτικό έλεγχο. Η αξία τους είναι κυρίως στην παρακολούθηση μετά τη θεραπεία.

Η κρίσιμη πληροφορία είναι η εξής: σιδηροπενική αναιμία σε άνδρα ή σε γυναίκα μετά την εμμηνόπαυση, χωρίς προφανή εξήγηση, χρειάζεται διερεύνηση του πεπτικού με γαστροσκόπηση και κολονοσκόπηση. Η χορήγηση σιδήρου διορθώνει τις τιμές, δεν απαντά όμως στο γιατί χάνεται αίμα. Καμία εξέταση αίματος δεν μπορεί από μόνη της να επιβεβαιώσει ή να αποκλείσει τον καρκίνο στομάχου.

Γαστροσκόπηση και βιοψία για τη διάγνωση του καρκίνου στομάχου

Η γαστροσκόπηση είναι η εξέταση που κάνει τη διάγνωση. Ένας λεπτός, εύκαμπτος σωλήνας με κάμερα περνά από το στόμα στον οισοφάγο, στο στομάχι και στο δωδεκαδάκτυλο. Γίνεται συνήθως με μέθη, ώστε να μην έχετε δυσφορία, και διαρκεί λίγα λεπτά. Χρειάζεται νηστεία από την προηγούμενη νύχτα.

Αν ο ενδοσκόπος δει ύποπτη περιοχή, παίρνει πολλαπλές μικρές βιοψίες από διαφορετικά σημεία. Η λήψη δεν πονά. Ο παθολογοανατόμος εξετάζει τον ιστό και απαντά σε τρία ερωτήματα:

1. Υπάρχει καρκίνος ή όχι;
2. Ποιος είναι ο ιστολογικός τύπος, για παράδειγμα εντερικός ή διάχυτος;
3. Ποια μοριακά χαρακτηριστικά έχει, όπως ο δείκτης HER2, που βοηθούν στην επιλογή φαρμακευτικής αγωγής;

Τα αποτελέσματα βγαίνουν συνήθως σε λίγες ημέρες έως 1 με 2 εβδομάδες, ανάλογα με τις ειδικές χρώσεις που χρειάζονται. Αρνητική βιοψία σε αλλοίωση που φαίνεται ύποπτη οδηγεί συχνά σε επανάληψη της εξέτασης, γιατί ο διάχυτος τύπος μπορεί να «κρύβεται» κάτω από φυσιολογικό βλεννογόνο.

Ποια είναι τα στάδια του καρκίνου του στομάχου;

Όταν ένα άτομο διαγνωστεί με καρκίνο του στομάχου, απαιτείται επίσης αξιολόγηση για να προσδιοριστεί η έκταση ή το «στάδιο» της νόσου. Η σταδιοποίηση είναι σημαντική γιατί βοηθά στον καθορισμό της πρόγνωσης και των κατάλληλων θεραπευτικών προσεγγίσεων.

Υπάρχουν διάφορα πρότυπα σταδιοποίησης του καρκίνου του στομάχου, όπως το TNM, από τα αρχικά των αγγλικών λέξεων Tumor (όγκος), Node (λεμφαδένας) και Metastasis (μετάσταση).

Επίσης, υπάρχει και το κλασικό μοντέλο αρίθμησης των σταδίων από 0 ως IV (4), όπου 0 είναι στην πιο πρώιμη μορφή του και το IV στο πλέον προχωρημένο του στάδιο έχοντας κάνει μεταστάσεις σε άλλα όργανα του σώματος.

Σταδιοποίηση του καρκίνου στομάχου με απλά λόγια

Φανταστείτε το τοίχωμα του στομάχου σαν τοίχο με διαδοχικές στρώσεις: τον βλεννογόνο στο εσωτερικό, τον υποβλεννογόνιο από κάτω, τον μυϊκό χιτώνα και τον ορογόνο εξωτερικά. Η σταδιοποίηση απαντά σε τρία απλά ερωτήματα. Πόσο βαθιά έχει φτάσει ο όγκος; Έχει πάει σε λεμφαδένες; Έχει απλωθεί σε άλλα όργανα;

• Πρώιμος καρκίνος: περιορίζεται στις επιφανειακές στρώσεις. Επιλεγμένοι μικροί όγκοι χωρίς επικίνδυνα χαρακτηριστικά μπορεί να αφαιρεθούν ακόμη και ενδοσκοπικά, ενώ στους υπόλοιπους γίνεται γαστρεκτομή.
• Τοπικά προχωρημένος: διηθεί βαθύτερα ή αφορά λεμφαδένες, χωρίς απομακρυσμένες μεταστάσεις. Συνήθως συνδυάζεται χημειοθεραπεία πριν και μετά το χειρουργείο με γαστρεκτομή.
• Μεταστατικός: έχει φτάσει σε ήπαρ, περιτόναιο, πνεύμονες ή απομακρυσμένους λεμφαδένες. Η βασική θεραπεία είναι συστηματική, ενώ το χειρουργείο κρατιέται για επιλεγμένες περιπτώσεις, για παράδειγμα σε αιμορραγία ή απόφραξη.

Για τη σταδιοποίηση χρησιμοποιούνται αξονική τομογραφία θώρακα και κοιλίας, ενδοσκοπικός υπέρηχος για το βάθος διήθησης και, σε ορισμένους ασθενείς, PET ή διαγνωστική λαπαροσκόπηση, ώστε να αποκλειστεί διασπορά στο περιτόναιο που δεν φαίνεται στις απεικονίσεις.

Υπάρχει κατάλληλη πρόγνωση;

Όπως σε όλους τους τύπους κακοήθειας, έτσι και στον καρκίνο του στομάχου όσο πιο έγκαιρα διαγνωστεί η νόσος κι αντιμετωπιστεί, τόσο καλύτερη είναι η πρόγνωση.

Η πρόγνωση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Ο θεράπων γιατρός μπορεί να δώσει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την πρόγνωση εκάστου ασθενούς.

Τι θεραπεία απαιτείται για την αντιμετώπιση του καρκίνου;

Η αντιμετώπιση του καρκίνου του στομάχου έχει στο επίκεντρο τη χειρουργική αφαίρεση του καρκινικού όγκου. Η εν λόγω επέμβαση ονομάζεται γαστρεκτομή και ανάλογα με τον τύπο, το μέγεθος και τη θέση του όγκου μπορεί να είναι ολική (αφαίρεση ολόκληρου του στομάχου) ή υφολική (αφαίρεση τμήματος αυτού).

Παράλληλα με τη γαστρεκτομή μπορεί να γίνει αφαίρεση (καθαρισμός) και των γειτονικών, λεμφαδένων, ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος από εναπομείναντα καρκινικά κύτταρα.

Η γαστρεκτομή μπορεί να γίνει με συμβατικό ανοικτό χειρουργείο, ωστόσο τα τελευταία χρόνια έχουν επικρατήσει λιγότερο επεμβατικές μέθοδοι, όπως η κλασική λαπαροσκόπηση και η ρομποτική χειρουργική, που αποτελεί εξέλιξη της τελευταίας.

Πέραν της χειρουργικής αφαίρεσης του όγκου, η αντιμετώπιση του καρκίνου του στομάχου μπορεί να περιλάβει, ανάλογα με το περιστατικό, κι άλλους τύπους θεραπείας, όπως:

• Ακτινοθεραπεία
• Χημειοθεραπεία
• Στοχευμένες θεραπείες
• Βιολογική θεραπεία

Γαστρεκτομή για καρκίνο στομάχου: ολική ή υφολική

Η επιλογή ανάμεσα σε ολική και υφολική γαστρεκτομή εξαρτάται κυρίως από τη θέση του όγκου και τον ιστολογικό τύπο. Ο στόχος είναι πάντα ο ίδιος: πλήρης αφαίρεση του όγκου με επαρκή υγιή όρια, μαζί με τους λεμφαδένες της περιοχής.

Υφολική γαστρεκτομή

Προτιμάται όταν ο όγκος βρίσκεται στο κατώτερο τμήμα του στομάχου, κοντά στον πυλωρό. Αφαιρείται το κάτω μέρος του οργάνου και διατηρείται ένα τμήμα του ανώτερου στομάχου, που συνδέεται με το λεπτό έντερο. Ο ασθενής κρατά μια μικρή «δεξαμενή» τροφής, κάτι που συνήθως διευκολύνει τη σίτιση μετά την επέμβαση.

Ολική γαστρεκτομή

Χρειάζεται όταν ο όγκος βρίσκεται στο ανώτερο ή μεσαίο τμήμα, όταν καταλαμβάνει μεγάλη έκταση ή όταν πρόκειται για διάχυτο τύπο. Ολόκληρο το στομάχι αφαιρείται και ο οισοφάγος συνδέεται απευθείας με μια έλικα του λεπτού εντέρου (ανασυγκρότηση κατά Roux-en-Y).

Και στις δύο επεμβάσεις γίνεται συστηματικός λεμφαδενικός καθαρισμός, συνήθως του τύπου D2. Οι λεμφαδένες εξετάζονται στο μικροσκόπιο και καθορίζουν, μαζί με το βάθος διήθησης, αν χρειάζεται επιπλέον θεραπεία μετά το χειρουργείο.

Λαπαροσκοπική γαστρεκτομή στον καρκίνο στομάχου

Στη λαπαροσκοπική γαστρεκτομή ο χειρουργός εργάζεται μέσα από μικρές τομές, με κάμερα υψηλής ευκρίνειας και λεπτά εργαλεία. Η ογκολογική επέμβαση είναι η ίδια με το ανοιχτό χειρουργείο: ίδια όρια εκτομής, ίδιος λεμφαδενικός καθαρισμός. Αλλάζει ο τρόπος πρόσβασης. Αυτό μεταφράζεται συνήθως σε λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο, ταχύτερη κινητοποίηση, μικρότερο κίνδυνο επιπλοκών από το τραύμα και καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.

Η ρομποτική χειρουργική προσθέτει τρισδιάστατη όραση και εργαλεία με αρθρώσεις που κινούνται με μεγάλη ακρίβεια, κάτι που βοηθά στον λεπτομερή λεμφαδενικό καθαρισμό και στις ραφές βαθιά στην κοιλιά. Ο Δρ. Νικόλαος Καλοχριστιανάκης, MD, MSc, Διευθυντής της ΣΤ΄ Χειρουργικής Κλινικής (ελάχιστα επεμβατική χειρουργική πεπτικού και κοιλιακού τοιχώματος) στο Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center, εκπαιδεύτηκε στη λαπαροσκοπική χειρουργική στο IRCAD του Στρασβούργου και αξιοποιεί το ρομποτικό σύστημα Da Vinci Xi όταν η ρομποτική προσέγγιση ωφελεί τον συγκεκριμένο ασθενή.

Δεν είναι όλοι οι ασθενείς κατάλληλοι για ελάχιστα επεμβατική τεχνική. Πολύ μεγάλοι όγκοι, διήθηση γειτονικών οργάνων ή πολλές προηγούμενες επεμβάσεις στην κοιλιά μπορεί να κάνουν το ανοιχτό χειρουργείο ασφαλέστερη επιλογή. Η απόφαση παίρνεται εξατομικευμένα.

Χειρουργείο για καρκίνο στομάχου: προετοιμασία, νοσηλεία και ανάρρωση

Η επέμβαση δεν ξεκινά στο χειρουργείο. Ξεκινά εβδομάδες νωρίτερα, με την προετοιμασία του οργανισμού, και συνεχίζεται για μήνες μετά το εξιτήριο. Ο χειρουργός σας είναι ο άνθρωπος που συντονίζει αυτή τη διαδρομή και θα πρέπει να μπορείτε να τον ρωτάτε για κάθε βήμα της.

Πριν από την επέμβαση

• Προεγχειρητικός έλεγχος: εξετάσεις αίματος, καρδιολογική και αναισθησιολογική εκτίμηση, ώστε να σχεδιαστεί με ασφάλεια η γενική αναισθησία.
• Διόρθωση της θρέψης: πολλοί ασθενείς έχουν χάσει βάρος πριν από τη διάγνωση. Ο διαιτολόγος προτείνει συμπληρώματα πρωτεΐνης και θερμίδων, ενώ η αναιμία διορθώνεται, συχνά με ενδοφλέβιο σίδηρο.
• Διακοπή καπνίσματος: ακόμη και λίγες εβδομάδες χωρίς τσιγάρο βοηθούν την αναπνοή και την επούλωση.
• Καθημερινό περπάτημα: όσο καλύτερη η φυσική κατάσταση πριν, τόσο πιο εύκολη η κινητοποίηση μετά.

Στο νοσοκομείο

Η νοσηλεία μετά από γαστρεκτομή διαρκεί συνήθως περίπου μία εβδομάδα, ανάλογα με την έκταση της επέμβασης και την πορεία σας. Η κινητοποίηση ξεκινά από την πρώτη μετεγχειρητική ημέρα. Η σίτιση αρχίζει με υγρά και προχωρά σταδιακά σε μαλακές τροφές, όταν η ομάδα βεβαιωθεί ότι η νέα σύνδεση λειτουργεί σωστά.

Επιπλοκές που παρακολουθεί ο χειρουργός

Η γαστρεκτομή είναι μεγάλη επέμβαση. Οι πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνουν διαφυγή από το σημείο της συρραφής (αναστόμωση), αιμορραγία, λοίμωξη του τραύματος ή των πνευμόνων και θρομβώσεις. Γι’ αυτό χορηγείται αντιθρομβωτική προφύλαξη, γίνεται φυσικοθεραπεία αναπνοής και ελέγχονται καθημερινά θερμοκρασία, εξετάσεις αίματος και η εικόνα της κοιλιάς. Η έγκαιρη αναγνώριση κάνει τη διαφορά στην αντιμετώπιση.

Τις πρώτες εβδομάδες στο σπίτι

• Η κόπωση υποχωρεί σταδιακά μέσα σε μερικές εβδομάδες.
• Η οδήγηση επιστρέφει όταν μπορείτε να φρενάρετε απότομα χωρίς πόνο και δεν παίρνετε ισχυρά παυσίπονα.
• Η άρση βαρών αποφεύγεται για αρκετές εβδομάδες, ώστε να επουλωθεί το κοιλιακό τοίχωμα.
• Πυρετός, έντονος πόνος, έμετοι ή δύσπνοια χρειάζονται άμεση επικοινωνία με τη χειρουργική ομάδα.

Καρκίνος στομάχου: ο ρόλος του χειρουργού και του ογκολόγου

Ο καρκίνος στομάχου δεν αντιμετωπίζεται από έναν μόνο ιατρό. Κάθε περιστατικό συζητείται σε ογκολογικό συμβούλιο, όπου χειρουργός, παθολόγος ογκολόγος, γαστρεντερολόγος, ακτινολόγος, παθολογοανατόμος και, όταν χρειάζεται, ακτινοθεραπευτής και διαιτολόγος εξετάζουν μαζί τα δεδομένα και καταλήγουν σε κοινό πλάνο.

Τι κάνει ο χειρουργός

• Εκτιμά αν ο όγκος μπορεί να αφαιρεθεί πλήρως και αν ο ασθενής αντέχει με ασφάλεια μια μεγάλη επέμβαση.
• Επιλέγει την έκταση της γαστρεκτομής, τον λεμφαδενικό καθαρισμό και την τεχνική.
• Κάνει, όπου χρειάζεται, διαγνωστική λαπαροσκόπηση για να αποκλείσει διασπορά που δεν φαίνεται στις απεικονίσεις.
• Παρακολουθεί την ανάρρωση και τις επιπλοκές και παραδίδει στο συμβούλιο το τελικό ιστολογικό αποτέλεσμα.

Τι κάνει ο ογκολόγος

• Αποφασίζει για χημειοθεραπεία πριν και μετά το χειρουργείο, καθώς και για στοχευμένες θεραπείες ή ανοσοθεραπεία, ανάλογα με τα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου.
• Παρακολουθεί την ανοχή στη θεραπεία και προσαρμόζει τις δόσεις.
• Συντονίζει, μαζί με τον χειρουργό, το πρόγραμμα παρακολούθησης με εξετάσεις και απεικονίσεις τα επόμενα χρόνια.

Η σειρά των θεραπειών έχει σημασία. Σε τοπικά προχωρημένη νόσο, για παράδειγμα, η χημειοθεραπεία συχνά προηγείται του χειρουργείου, ώστε να μικρύνει ο όγκος και να αντιμετωπιστούν από νωρίς μικροσκοπικές εστίες. Ο χειρουργός και ο ογκολόγος βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία σε όλη αυτή τη διαδρομή. Αν έχετε ήδη διάγνωση και αμφιβάλλετε για το προτεινόμενο πλάνο, μια δεύτερη γνώμη χειρουργού μπορεί να σας δώσει σιγουριά πριν ξεκινήσετε.

Διατροφή μετά τη γαστρεκτομή για καρκίνο στομάχου

Μετά τη γαστρεκτομή η τροφή περνά πολύ πιο γρήγορα στο λεπτό έντερο και η χωρητικότητα για κάθε γεύμα μειώνεται σημαντικά. Ο οργανισμός προσαρμόζεται σταδιακά, μέσα σε μερικούς μήνες. Μερικές πρακτικές αλλαγές κάνουν μεγάλη διαφορά:

• Μικρά και συχνά γεύματα: 6 έως 8 μικρές μερίδες την ημέρα αντί για 3 κανονικά γεύματα.
• Υγρά χωριστά από το φαγητό: πίνετε νερό περίπου μισή ώρα πριν ή μετά το γεύμα, όχι μαζί.
• Πρωτεΐνη σε κάθε γεύμα: αυγό, γιαούρτι, ψάρι, κοτόπουλο ή όσπρια, για να διατηρηθεί η μυϊκή μάζα.
• Λιγότερη ζάχαρη: γλυκά και χυμοί μπορούν να προκαλέσουν σύνδρομο ταχείας κένωσης (dumping), με ζάλη, εφίδρωση, ταχυπαλμία και διάρροια μετά το φαγητό.
• Καλό μάσημα και αργός ρυθμός: το έντερο δεν δέχεται πλέον την τροφή «προετοιμασμένη» από το στομάχι.

Μετά από ολική γαστρεκτομή ο οργανισμός δεν μπορεί να απορροφήσει τη βιταμίνη B12 από την τροφή, γι’ αυτό χρειάζεται δια βίου χορήγηση με τη μορφή που θα ορίσει ο ιατρός. Σίδηρος, ασβέστιο, βιταμίνη D και φυλλικό οξύ ελέγχονται περιοδικά με εξετάσεις αίματος.

Συχνές ερωτήσεις