The ulcerative colitis caused by abnormal immune system usually affect only the inner layer of the bowel wall.
Η ελκώδης κολίτιδα είναι μια ασθένεια του ορθού και του παχέος εντέρου που συγκαταλέγεται στις Φλεγμονώδεις Νόσους του Εντέρου, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η νόσος του Crohn.
Η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου διαφέρει από το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, το οποίο μπορεί να προκαλέσει παρόμοια συμπτώματα αλλά δεν περιλαμβάνει φλεγμονή.
Τι είναι η ελκώδης κολίτιδα;
Ο όρος «κολίτιδα» σημαίνει ότι το παχύ έντερο έχει φλεγμονή, η οποία προοδευτικά ευνοεί το σχηματισμό ελκών, δηλαδή επώδυνων ανοικτών πληγών, στην εσωτερική επιφάνεια του παχέος εντέρου.
Η ελκώδης κολίτιδα θεωρείται ότι έχει συχνότητα εμφάνισης περίπου 1 στα 420 άτομα. Μπορεί να προκύψει σε οποιαδήποτε ηλικία, ωστόσο, συνήθως εμφανίζεται μεταξύ 15-25 ετών και με μια μικρότερη συχνότητα μεταξύ 55 και 65 ετών.
Κατά την ελκώδη κολίτιδα υπάρχει μεγάλη διακύμανση στο εύρος της φλεγμονής από ασθενή σε ασθενή. Σε ήπιες περιπτώσεις το έντερο φαίνεται σχεδόν φυσιολογικό, ενώ σε πιο προχωρημένο στάδιο, μπορεί να φαίνεται πολύ ερυθρό και ελκώδες.
Η νόσος συνήθως προσβάλλει το ορθό, κι όταν περιορίζεται εκεί γίνεται λόγος για πρωκτίτιδα. Ωστόσο, η φλεγμονή μπορεί να επεκταθεί σε διάφορα σημεία του παχέος εντέρου. Όταν προσβάλλεται ολόκληρο το παχύ έντερο, γίνεται λόγος για πανκολίτιδα.
Ποια είναι τα βασικά αίτια;
Αν και τα ακριβή αίτια της ελκώδους κολίτιδας παραμένουν άγνωστα, η ιατρική έρευνα συντείνει στο ότι η νόσος σχετίζεται με την αντίδραση του οργανισμού σε φαινομενικά αβλαβή «φιλικά» βακτήρια του παχέος εντέρου.
Συνήθως, τα βακτήρια που ζουν στο παχύ έντερο δεν προκαλούν καμία βλάβη και πράγματι μπορεί να είναι αρκετά χρήσιμα. Σε ορισμένα άτομα, ωστόσο, ο οργανισμός αντιδρά στα εν λόγω βακτήρια και προκαλείται φλεγμονή.
Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα;
Τα συμπτώματα της ελκώδους κολίτιδας ποικίλουν ανάλογα με τη σοβαρότητα και την έκταση της νόσου.
Τα πιο κοινά συμπτώματα είναι τα εξής:
- διάρροια κι ακράτεια
- αιμορραγία από τον πρωκτό
- κοιλιακό άλγος
- κράμπες στην κοιλιά
- απώλεια βάρους κι όρεξης
- πυρετός
Ωστόσο, τα συμπτώματα αυτά μπορεί να διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή στο άλλο. Για παράδειγμα, ορισμένοι ασθενείς μπορεί να έχουν διάρροια ενώ άλλοι να νιώθουν μάλλον δυσκοιλιότητα.
Σε κάποιο βαθμό, τα συμπτώματα εξαρτώνται από το ύψος της φλεγμονής και ποσοστό του μέρος του παχέος εντέρου που έχει προσβληθεί.
Σε πιο προχωρημένο στάδιο η ελκώδης κολίτιδα μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα των ασθενών, η οποία οργανώνεται γύρω από τις επισκέψεις στην τουαλέτα. Δεν είναι μόνο ότι ο αριθμός κενώσεων που μπορεί να χρειαστούν κάθε μέρα, αλλά και η επείγουσα ανάγκη για τουαλέτα, που μπορεί να καταστεί ιδιαίτερα ενοχλητική.
Συνήθως, τα συμπτώματα είναι πιο έντονα το πρωί, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η αρχή της ημέρας μπορεί να είναι αρκετά δύσκολη.
Μερικές φορές υπάρχουν συμπτώματα σε άλλα σημεία του σώματος, όπως πόνος στα μάτια, επώδυνες αρθρώσεις και δερματικά εξανθήματα.
Πώς ξεχωρίζει η ελκώδης κολίτιδα από άλλες παθήσεις του εντέρου
Η ελκώδης κολίτιδα προσβάλλει αποκλειστικά το παχύ έντερο και το ορθό. Η φλεγμονή ξεκινά σχεδόν πάντα από το ορθό και απλώνεται προς τα πάνω χωρίς ενδιάμεσα υγιή τμήματα. Μένει στον βλεννογόνο, δηλαδή στην εσωτερική στιβάδα του τοιχώματος.
Η νόσος Crohn του εντέρου μπορεί αντίθετα να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο του πεπτικού, με διάσπαρτες βλάβες, και διαπερνά όλο το πάχος του τοιχώματος, γι’ αυτό προκαλεί συρίγγια και στενώσεις. Η διάκριση έχει πρακτική σημασία για τον χειρουργό: καθορίζει αν η επέμβαση μπορεί να απαλλάξει οριστικά τον ασθενή από τη νόσο ή αν απλώς αντιμετωπίζει μια επιπλοκή της.
Το αίμα στις κενώσεις δεν σημαίνει πάντα κολίτιδα. Αιμορροΐδες, ραγάδα, πολύποδες ή όγκοι δίνουν παρόμοια εικόνα, οπότε κάθε επεισόδιο με αίμα στον πρωκτό χρειάζεται ιατρική εκτίμηση και όχι αυτοθεραπεία. Η ελκώδης κολίτιδα ανήκει στις παθήσεις του παχέος εντέρου που ο χειρουργός αντιμετωπίζει πάντα σε συνεργασία με τον γαστρεντερολόγο.
Ποια είναι η κατάλληλη διατροφή για ελκώδη κολίτιδα σε έξαρση;
Παρόλο που δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη διατροφή που ευθύνεται για την πρόκληση ελκώδους κολίτιδας, ορισμένες αλλαγές στη δίαιτά μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο της νόσου, όπως:
- Κατανάλωση 5 ή 6 μικρότερων γευμάτων την ημέρα, αντί για 3 κύρια γεύματα, μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο των συμπτωμάτων
- πόση πολλών υγρών για να αποφευχθεί η αφυδάτωση λόγω της διάρροιας
- αποφυγή της καφεΐνης και του αλκοόλ, καθώς επιδεινώνουν τη διάρροια, καθώς και των ανθρακούχων ποτών, που μπορεί να προκαλέσουν μετεωρισμό (αέρια)
- λήψη συμπληρωμάτων διατροφής, όπως βιταμίνες και μέταλλα
Επιπλοκές
Εφόσον δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως και αποτελεσματικά η ελκώδης κολίτιδα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές στην υγεία, όπως:
- Οστεοπόρωση: Τα άτομα με ελκώδη κολίτιδα διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν οστεοπόρωση, και είναι πιο ευπαθή σε κατάγματα. Η οστεοπόρωση δεν προκαλείται άμεσα από την ελκώδη κολίτιδα, αλλά μπορεί να αναπτυχθεί ως παρενέργεια της παρατεταμένης χρήσης κορτικοστεροειδών φαρμάκων και διατροφικών αλλαγών, όπως αποχή από γαλακτοκομικά προϊόντα.
- Αναπτυξιακά προβλήματα: Η ελκώδης κολίτιδα και ορισμένες θεραπείες για αυτήν, μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την ανάπτυξη και να καθυστερήσουν την εφηβεία. Στα παιδιά και νέους με ελκώδη κολίτιδα το ύψος και το σωματικό βάρος θα πρέπει να μετράται και να ελέγχεται τακτικά από επαγγελματίες υγείας.
- Πρωτοπαθής σκληρυντική χολαγγειίτιδα: Πρόκειται για μια σπάνια επιπλοκή της ελκώδους κολίτιδας, κατά την οποία οι χοληφόροι πόροι φλεγμένονται προοδευτικά και καταστρέφονται.
- Τοξικό μεγάκολο: Μια σπάνια επιπλοκή της σοβαρής ελκώδους κολίτιδας, κατά την οποία η φλεγμονή στο παχύ έντερο προκαλεί παγίδευση αερίων, με αποτέλεσμα αυτό να μεγεθύνεται και να διογκώνεται.
- Αυτό είναι δυνητικά πολύ επικίνδυνο καθώς μπορεί να προκαλέσει ρήξη του παχέος εντέρου και σηψαιμία.
- Καρκίνο του παχέος εντέρου: Οι ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του παχέος εντέρου ή του ορθού, ειδικά εφόσον η νόσος είναι προχωρημένη ή εκτείνεται στο μεγαλύτερο μέρος του παχέος εντέρου.
- Η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου αυξάνεται λίγα χρόνια μετά την έναρξη των πρώτων συμπτωμάτων της ελκώδους κολίτιδας.
Ελκώδης κολίτιδα και παρακολούθηση για καρκίνο
Ο κίνδυνος καρκίνου στην ελκώδη κολίτιδα σχετίζεται κυρίως με τη διάρκεια της νόσου, την έκταση της φλεγμονής και το πόσο καλά ελέγχεται με τα χρόνια. Η χρόνια φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει δυσπλασία, δηλαδή προκαρκινικές αλλοιώσεις των κυττάρων του βλεννογόνου, χωρίς κανένα σύμπτωμα. Γι’ αυτό οι κατευθυντήριες οδηγίες προβλέπουν προληπτικές κολονοσκοπήσεις:
- η πρώτη γίνεται συνήθως περίπου 8 χρόνια μετά την έναρξη των συμπτωμάτων
- στη συνέχεια επαναλαμβάνεται κάθε 1 έως 5 χρόνια, ανάλογα με τον ατομικό κίνδυνο κάθε ασθενούς
- όσοι έχουν και πρωτοπαθή σκληρυντική χολαγγειίτιδα κάνουν κολονοσκόπηση κάθε χρόνο, από τη στιγμή της διάγνωσης
- η εξέταση γίνεται ιδανικά σε περίοδο ύφεσης, με στοχευμένες βιοψίες από κάθε ύποπτη περιοχή
Αν βρεθεί δυσπλασία που δεν αφαιρείται ενδοσκοπικά με ασφάλεια ή εντοπίζεται σε πολλά σημεία, η αφαίρεση του παχέος εντέρου γίνεται συνήθως η ασφαλέστερη επιλογή. Ακόμη και μετά την επέμβαση η παρακολούθηση δεν σταματά εντελώς: ο θύλακος και η μικρή ζώνη βλεννογόνου κοντά στον πρωκτό ελέγχονται ενδοσκοπικά σε τακτά διαστήματα, ιδιαίτερα σε όσους είχαν δυσπλασία πριν από το χειρουργείο.
Διάγνωση
Η διάγνωση της ελκώδους κολίτιδας ξεκινά με τη λήψη πλήρους ιατρικού ιστορικού και λεπτομερή φυσική εξέταση από γιατρό.
Επί υποψίας ελκώδους κολίτιδας, απαιτούνται περαιτέρω εξετάσεις, όπως:
- Εξετάσεις αίματος, για να διαπιστωθεί αν υπάρχει αναιμία και να ελεγχθεί το επίπεδο μιας πρωτεΐνης που αποτελεί δείκτη φλεγμονής. Γενικά, όσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός αναιμίας και όσο χαμηλότερο είναι το επίπεδο πρωτεΐνης στο αίμα, τόσο πιο σοβαρή πιθανολογείται η φλεγμονή.
- Εξέταση κοπράνων, για πιθανά σημάδια φλεγμονής και για τον αποκλεισμό κάποιας μόλυνσης.
- Σιγμοειδοσκόπηση, μια ενδοσκοπική εξέταση του ορθού και της αριστερής πλευράς του παχέος εντέρου. Οι ασθενείς λαμβάνουν κλύσμα για να καθαρίσει το έντερο πριν από τη διαδικασία.
- Κολονοσκόπηση, η οποία επιβεβαιώνει τη διάγνωση της ελκώδους κολίτιδας και παρέχει λεπτομερείς πληροφορίες για την έκταση και τη σοβαρότητα της φλεγμονής στο έντερο. Οι ασθενείς ακολουθούν μια ειδική δίαιτα και λαμβάνουν καθαρτικά πριν από την κολονοσκόπηση για να διασφαλίσουν ότι το έντερο είναι εντελώς άδειο..
Κατά τη σιγμοειδοσκόπηση και την κολονοσκόπηση ενδέχεται να ληφθούν μικροσκοπικά δείγματα της εσωτερικής επιφάνειας του εντέρου για βιοψία.
Ποιες οι θεραπείες για ολοκληρωμένη αντιμετώπιση;
Η αντιμετώπιση της ελκώδους κολίτιδας διακρίνεται σε δυο στάδια:
- ο έλεγχος των συμπτωμάτων (ύφεση) και
- η μακροχρόνια διαχείριση της ύφεσης και η αποφυγή της υποτροπής
Η πρώτη γραμμή άμυνας είναι η χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής, η οποία εξαρτάται από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, καθώς και τη μέθοδο χορήγησης του φαρμάκου.
Εάν η νόσος δεν ανταποκρίνεται στη συντηρητική θεραπεία, είναι πιθανό να εξεταστεί το ενδεχόμενο μιας χειρουργικής επέμβασης που ονομάζεται κολεκτομή για την αφαίρεση τμήματος (μερική κολεκτομή) ή ολόκληρου του παχέος εντέρου και του ορθού (ολική κολεκτομή).
Σε περίπτωση ολικής κολεκτομής μετά την αφαίρεση του παχέος εντέρου και του ορθού πραγματοποιείται ειλεοπρωκτική αναστόμωση, δηλαδή ένωση του τελικού τμήματος του λεπτού εντέρου με τον πρωκτό.
Η κολεκτομή και μπορεί να πραγματοποιηθεί με παραδοσιακή ανοικτή επέμβαση, λαπαροσκοπικά ή με ρομποτική χειρουργική.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο η ελκώδης κολίτιδα
Οι περισσότεροι ασθενείς ελέγχουν τη νόσο με φάρμακα για πολλά χρόνια. Ένα μέρος τους όμως θα χρειαστεί κάποια στιγμή επέμβαση. Η απόφαση παίρνεται από κοινού με τον γαστρεντερολόγο, και οι ενδείξεις χωρίζονται σε δύο ομάδες.
Επείγουσες καταστάσεις
- Σοβαρή οξεία κολίτιδα που δεν βελτιώνεται μέσα σε λίγες ημέρες ενδοφλέβιας αγωγής στο νοσοκομείο, ούτε με τη θεραπεία διάσωσης που ακολουθεί.
- Τοξικό μεγάκολο, δηλαδή επικίνδυνη διάταση του παχέος εντέρου.
- Διάτρηση του τοιχώματος, δηλαδή άνοιγμα του εντέρου προς την κοιλιά, που προκαλεί περιτονίτιδα από διάτρηση.
- Μαζική αιμορραγία που δεν σταματά με τα συνήθη μέτρα.
Εδώ προτεραιότητα είναι η ασφάλεια του ασθενούς. Γι’ αυτό η επέμβαση γίνεται σε στάδια και η ανακατασκευή αναβάλλεται για όταν ο οργανισμός έχει ανακάμψει.
Προγραμματισμένη επέμβαση
- Νόσος που δεν ελέγχεται παρά τη σωστή φαρμακευτική αγωγή, με συχνές εξάρσεις.
- Εξάρτηση από την κορτιζόνη: τα συμπτώματα επανέρχονται κάθε φορά που μειώνεται η δόση.
- Σοβαρές παρενέργειες από τα φάρμακα.
- Δυσπλασία ή καρκίνος στις βιοψίες της κολονοσκόπησης.
- Στα παιδιά και τους εφήβους, καθυστέρηση της ανάπτυξης παρά τη θεραπεία.
Η προγραμματισμένη επέμβαση δεν είναι αποτυχία της θεραπείας. Για πολλούς ασθενείς σημαίνει το τέλος μιας ζωής οργανωμένης γύρω από εξάρσεις, φάρμακα και την αγωνία για την επόμενη τουαλέτα. Αν σας έχει προταθεί κολεκτομή και έχετε απορίες, μια δεύτερη γνώμη χειρουργού βοηθά να πάρετε την απόφαση με σιγουριά.
Το χειρουργείο για ελκώδη κολίτιδα: ειλεοπρωκτική αναστόμωση με θύλακο
Επειδή η ελκώδης κολίτιδα ξεκινά από το ορθό και μπορεί να απλωθεί σε όλο το παχύ έντερο, η επέμβαση που προτείνεται στις περισσότερες περιπτώσεις είναι η ολική πρωκτοκολεκτομή. Αφαιρείται ολόκληρο το παχύ έντερο μαζί με το ορθό, δηλαδή όλος ο ιστός που μπορεί να νοσήσει. Ο σφιγκτήρας του πρωκτού, ο μυς που κρατά τις κενώσεις, διατηρείται.
Τι είναι ο θύλακος (ileal pouch)
Χωρίς ορθό, το σώμα χάνει την αποθήκη των κοπράνων. Ο χειρουργός τη φτιάχνει ξανά από το τελευταίο τμήμα του λεπτού εντέρου, τον ειλεό. Αναδιπλώνει μια έλικα του ειλεού, συνήθως σε σχήμα J, και ενώνει τα τοιχώματά της ώστε να σχηματιστεί ένας μικρός σάκος. Αυτός ο ειλεϊκός θύλακος (J-pouch) συρράπτεται στον πρωκτό. Έτσι οι κενώσεις συνεχίζουν να γίνονται από τη φυσική οδό, χωρίς μόνιμη σακούλα στην κοιλιά.
Σε πόσα στάδια γίνεται
- Σε δύο στάδια, το συνηθέστερο σε προγραμματισμένη επέμβαση: στο πρώτο χειρουργείο αφαιρείται το έντερο, κατασκευάζεται ο θύλακος και δημιουργείται προσωρινή ειλεοστομία. Στο δεύτερο, μετά από μερικούς μήνες, η στομία κλείνει.
- Σε τρία στάδια, όταν ο ασθενής χειρουργείται σε σοβαρή έξαρση ή παίρνει υψηλές δόσεις κορτιζόνης: πρώτα αφαιρείται μόνο το παχύ έντερο, αργότερα γίνεται ο θύλακος και στο τέλος κλείνει η στομία.
- Σε ένα στάδιο, χωρίς στομία, σε επιλεγμένους ασθενείς σε πολύ καλή γενική κατάσταση.
Ο θύλακος δεν ταιριάζει σε όλους. Σε ορισμένους ηλικιωμένους ασθενείς ή όταν ο σφιγκτήρας είναι αδύναμος, μια μόνιμη ειλεοστομία προσφέρει συχνά καλύτερη ποιότητα ζωής από έναν θύλακο με ανεξέλεγκτες κενώσεις. Η επιλογή συζητείται ανοιχτά πριν από το χειρουργείο.
Σε κατάλληλους ασθενείς οι επεμβάσεις αυτές γίνονται ελάχιστα επεμβατικά. Η ρομποτική χειρουργική δίνει τρισδιάστατη όραση και ακρίβεια στη στενή περιοχή της πυέλου, όπου βρίσκεται το ορθό. Ο Δρ. Νικόλαος Καλοχριστιανάκης διευθύνει τη ΣΤ΄ Χειρουργική Κλινική (ελάχιστα επεμβατική χειρουργική πεπτικού και κοιλιακού τοιχώματος) στο Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center, και στις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές που εφαρμόζει περιλαμβάνεται το ρομποτικό σύστημα Da Vinci Xi.
Προσωρινή ειλεοστομία στο χειρουργείο για ελκώδη κολίτιδα
Η ειλεοστομία είναι ένα μικρό άνοιγμα στο δεξί κάτω μέρος της κοιλιάς, από όπου βγαίνει ένα τμήμα του λεπτού εντέρου. Τα κόπρανα συλλέγονται σε ειδικό σακουλάκι που κολλά στο δέρμα. Ο σκοπός της είναι απλός: να ξεκουραστεί ο νέος θύλακος και να επουλωθούν οι ραφές χωρίς να περνά περιεχόμενο από εκεί.
- Το σακουλάκι αδειάζει αρκετές φορές την ημέρα. Πριν από το εξιτήριο η νοσηλεύτρια στομίας σάς δείχνει πώς να το φροντίζετε.
- Τα κόπρανα της ειλεοστομίας είναι υδαρή, άρα αυξάνεται ο κίνδυνος αφυδάτωσης. Πίνετε αρκετά υγρά και προσέχετε σημάδια όπως ζάλη, δίψα και λίγα ούρα.
- Τροφές με πολλές ίνες, όπως φλούδες, ξηροί καρποί και καλαμπόκι, μασιούνται πολύ καλά ή αποφεύγονται τις πρώτες εβδομάδες, γιατί μπορεί να φράξουν τη στομία.
- Το κλείσιμο γίνεται συνήθως μετά από 2 έως 3 μήνες, αφού ένας ακτινολογικός έλεγχος δείξει ότι ο θύλακος είναι στεγανός. Είναι μικρότερη επέμβαση, με σύντομη νοσηλεία.
Η ζωή μετά το χειρουργείο για ελκώδη κολίτιδα
Μετά την ολική πρωκτοκολεκτομή η ελκώδης κολίτιδα δεν έχει πια πού να εκδηλωθεί στο έντερο. Οι αιματηρές διάρροιες και η κορτιζόνη μένουν πίσω. Η προσαρμογή όμως θέλει χρόνο και υπομονή.
Οι πρώτες εβδομάδες
Η νοσηλεία διαρκεί συνήθως από λίγες ημέρες έως περίπου μία εβδομάδα, ανάλογα με την τεχνική και τη γενική κατάσταση του ασθενούς. Περπατάτε από την πρώτη ημέρα και επιστρέφετε σταδιακά στο φαγητό. Τα βάρη αποφεύγονται για 4 έως 6 εβδομάδες.
Μετά το κλείσιμο της στομίας
Ο θύλακος χρειάζεται μερικούς μήνες για να μάθει να λειτουργεί ως αποθήκη. Στην αρχή οι κενώσεις είναι συχνές και μαλακές και αραιώνουν σταδιακά. Ακόμη και μακροπρόθεσμα είναι συνήθως περισσότερες από ό,τι σε ένα υγιές έντερο, ενώ μία έξοδος στην τουαλέτα τη νύχτα είναι συνηθισμένη. Βοηθούν:
- κύριο γεύμα νωρίτερα το βράδυ
- τροφές που σφίγγουν τα κόπρανα, όπως ρύζι, μπανάνα, πατάτα και βρώμη
- ασκήσεις ενδυνάμωσης του πυελικού εδάφους
- καλή φροντίδα του δέρματος γύρω από τον πρωκτό
Θυλακίτιδα
Η πιο συχνή μακροχρόνια ενόχληση είναι η φλεγμονή του θυλάκου, η θυλακίτιδα. Εκδηλώνεται με πιο συχνές κενώσεις, επιτακτική ανάγκη για τουαλέτα, κράμπες και καμιά φορά πυρετό. Στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί με αντιβιοτικά που χορηγεί ο ιατρός. Οι περισσότεροι ασθενείς με λειτουργικό θύλακο επιστρέφουν στη δουλειά, στην άσκηση και στα ταξίδια τους.
Υπάρχει φυσική αντιμετώπιση για την ελκώδη κολίτιδα;
Αν και οι φυσικές θεραπείες δεν μπορούν να θεραπεύσουν το UC, μπορεί να βοηθήσουν ορισμένους ασθενείς να βρει ανακούφιση από συμπτώματα και εξάρσεις.
Υπάρχουν πολλές φυσικές επιλογές:
- Προβιοτικά
- Φυτικά φάρμακα, όπως εκχύλισμα andrographis paniculate και τζελ αλόης
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η πραγματοποίηση απλών αλλαγών στον τρόπο ζωής, όπως περισσότερη άσκηση και προσεκτική διατροφή, παρέχει κάποια ανακούφιση από τα συμπτώματα.
Αν και η χειρουργική επέμβαση μπορεί να φαίνεται ένα δραστικό βήμα, αποτελεί οριστική θεραπεία της ελκώδους κολίτιδας.
Συχνές ερωτήσεις
Θεραπεύεται οριστικά η ελκώδης κολίτιδα με χειρουργείο;
Η ολική πρωκτοκολεκτομή αφαιρεί όλο τον ιστό που μπορεί να προσβάλει η ελκώδης κολίτιδα, γι' αυτό θεωρείται οριστική θεραπεία για τη νόσο του εντέρου. Δεν χρειάζεστε πλέον φάρμακα για την κολίτιδα και ο κίνδυνος καρκίνου του παχέος εντέρου μειώνεται δραστικά. Ορισμένες εκδηλώσεις εκτός εντέρου, όπως η πρωτοπαθής σκληρυντική χολαγγειίτιδα, δεν επηρεάζονται από την επέμβαση, ενώ ο θύλακος μπορεί περιστασιακά να φλεγμαίνει και να χρειαστεί αγωγή.
Θα έχω μόνιμη σακούλα στην κοιλιά μετά την επέμβαση;
Στους περισσότερους ασθενείς όχι. Με την ειλεοπρωκτική αναστόμωση οι κενώσεις γίνονται από τον πρωκτό και η ειλεοστομία είναι προσωρινή, συνήθως για 2 έως 3 μήνες. Μόνιμη στομία προτείνεται όταν ο σφιγκτήρας δεν λειτουργεί καλά, σε ορισμένους ηλικιωμένους ασθενείς ή όταν την προτιμά ο ίδιος ο ασθενής. Σπανιότερα, ένας θύλακος που δυσλειτουργεί επίμονα μπορεί να χρειαστεί να αφαιρεθεί.
Πόσες φορές την ημέρα θα πηγαίνω τουαλέτα με τον θύλακο;
Τους πρώτους μήνες οι κενώσεις είναι συχνές, γιατί ο θύλακος διατείνεται σταδιακά και προσαρμόζεται. Όταν σταθεροποιηθεί η λειτουργία του, οι περισσότεροι ασθενείς έχουν μερικές κενώσεις μέσα στη μέρα, με κόπρανα μαλακά ή πολτώδη, και συχνά μία τη νύχτα. Η διατροφή, τα υγρά και, όπου χρειάζεται, φάρμακα που επιβραδύνουν το έντερο βοηθούν να βρείτε έναν ρυθμό που ταιριάζει στην καθημερινότητά σας.
Τι είναι η θυλακίτιδα και πώς την καταλαβαίνω;
Θυλακίτιδα λέγεται η φλεγμονή του ειλεϊκού θυλάκου μετά από ειλεοπρωκτική αναστόμωση. Την υποψιάζεστε όταν οι κενώσεις γίνονται ξαφνικά πιο συχνές και υδαρείς, με επιτακτική ανάγκη για τουαλέτα, κοιλιακές κράμπες, κακουχία ή χαμηλό πυρετό. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με ενδοσκόπηση του θυλάκου. Συνήθως ανταποκρίνεται καλά σε αντιβιοτικά, ενώ λίγοι ασθενείς έχουν συχνές υποτροπές και χρειάζονται μακροχρόνια αγωγή.
Μπορώ να κάνω παιδιά μετά από χειρουργείο για ελκώδη κολίτιδα;
Ναι, πολλές γυναίκες και άνδρες αποκτούν παιδιά μετά την επέμβαση. Η χειρουργική στην πύελο μπορεί να δημιουργήσει συμφύσεις γύρω από τις σάλπιγγες και να μειώσει τη γονιμότητα, κάτι που φαίνεται να περιορίζεται με τις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές. Στους άνδρες σπάνια επηρεάζονται η στύση ή η εκσπερμάτιση. Αν σχεδιάζετε εγκυμοσύνη, συζητήστε τον χρόνο της επέμβασης με τον χειρουργό και τον τρόπο τοκετού με τον μαιευτήρα σας.
Κάθε πόσο πρέπει να κάνω κολονοσκόπηση αν έχω ελκώδη κολίτιδα;
Η πρώτη προληπτική κολονοσκόπηση γίνεται συνήθως περίπου 8 χρόνια μετά την έναρξη των συμπτωμάτων. Από εκεί και πέρα το διάστημα κυμαίνεται από 1 έως 5 χρόνια και το ορίζει ο γαστρεντερολόγος με βάση την έκταση της νόσου, τον βαθμό της φλεγμονής, προηγούμενα ευρήματα και το οικογενειακό ιστορικό. Αν συνυπάρχει πρωτοπαθής σκληρυντική χολαγγειίτιδα, η εξέταση γίνεται κάθε χρόνο. Νέα συμπτώματα δικαιολογούν έλεγχο νωρίτερα.
Πόσο κρατά η ανάρρωση μετά την κολεκτομή για ελκώδη κολίτιδα;
Μετά από ελάχιστα επεμβατική κολεκτομή η νοσηλεία διαρκεί συνήθως από λίγες ημέρες έως περίπου μία εβδομάδα. Το περπάτημα ξεκινά από την πρώτη ημέρα. Τα βάρη αποφεύγονται για 4 έως 6 εβδομάδες και η επιστροφή σε γραφειακή εργασία γίνεται συνήθως μέσα σε αυτό το διάστημα. Η πλήρης προσαρμογή του θυλάκου, μετά το κλείσιμο της στομίας, μπορεί να πάρει αρκετούς μήνες.
Μπορεί να αφαιρεθεί μόνο το άρρωστο κομμάτι του εντέρου;
Στην ελκώδη κολίτιδα η φλεγμονή ξεκινά από το ορθό και μπορεί να επεκταθεί σε όλο το παχύ έντερο, άρα ό,τι μένει στη θέση του μπορεί να νοσήσει αργότερα. Γι' αυτό η αφαίρεση ενός μόνο τμήματος σπάνια αρκεί και η συνήθης επιλογή είναι η ολική πρωκτοκολεκτομή με θύλακο. Μερική κολεκτομή εξετάζεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, μετά από εξατομικευμένη εκτίμηση από τον χειρουργό.