Τι είναι η κύστη κόκκυγος;
Η κύστη κόκκυγος ή τριχοφωλεακό συρίγγιο είναι χρόνια φλεγμονή του δέρματος και υποδορίου που εμφανίζεται στην κοκκυγική χώρα μεταξύ των γλουτών. Εντοπίζεται συχνότερα στους άνδρες με πρώτη εκδήλωση κατά την εφηβεία και μέχρι τα 40 έτη.
Ποια είναι τα αίτια της κύστης κόκκυγος;
Η κύστη κόκκυγος προκαλείται από την παρουσία καταβυθίσεων δέρματος στο υποδόριο με τη μορφή συριγγίων. Στα δερματικά αυτά συρίγγια αναπτύσσονται τρίχες. Η συγκέντρωση τριχών κάτω από το φυσιολογικό δέρμα του κόκκυγα έχει σαν συνέπεια να δημιουργείται χρόνια φλεγμονή σαν κύστη στην κοκκυγική χώρα.
Η κύστη κόκκυγος εκδηλώνεται συχνότερα σε δασύτριχους άνδρες, ενώ σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση της νόσου φαίνεται πως έχει ο χρόνιος ερεθισμός της περιοχής λόγω συνεχούς τριβής ή πίεσης τοπικά. Οι πιθανότητες εμφάνισης της νόσου αυξάνονται λόγω:
- πολύωρη καθιστής θέσης
- παρατεταμένη άσκηση με δραστηριότητες όπως ποδηλασία ή ιππασία
- στενών ενδυνάματων
- παχυσαρκίας
- έντονη εφίδρωση σε συνδυασμό με κακή υγιεινή
Κύστη κόκκυγος: συμπτώματα
Σε πιο αρχικό στάδιο, η κύστη κόκκυγα μπορεί να εμφανιστεί ως μια ή περισσότερες «τρυπούλες» στο δέρμα του κόκκυγα στη μεσογλουτιαία σχισμή. Αυτές οι οπές είναι τα στόμια των συριγγίων και μπορεί να μην προκαλούν κανένα σύμπτωμα.
Εφόσον υπάρχουν παράγοντες τοπικού ερεθισμού, η κύστη κόκκυγος μπορεί να εμφανίσει χρόνια φλεγμονή με ήπια τοπικά ενοχλήματα και ενίοτε εκροή υγρού από τα στόμια των συριγγίων.
Όταν η κύστη κόκκυγος επιμολυνθεί, τότε εμφανίζονται τοπικά τα σημάδια της οξείας φλεγμονής. Προοδευτικά η ενόχληση αυξάνεται, ώσπου, σε πιο προχωρημένο στάδιο, η κύστη εμφανίζει μεγάλο πρήξιμο (οίδημα), ερυθρότητα και πόνο. Ακολουθεί ο σχηματισμός αποστήματος με εμφάνιση πυρετού και τον πόνο να είναι αφόρητος, σε σημείο να μην μπορεί ο ασθενής καν να κάτσει
Πως γίνεται η διάγνωση της κύστη κόκκυγος;
Η κύστη κόκκυγος διαγιγνώσκεται μέσω της κλινικής εξέτασης από χειρουργό, ο οποίος αφού πάρει ιατρικό ιστορικό, εκτιμάει την έκταση της πάθησης. Ακολούθως καθορίζει το πλάνο της θεραπείας, συστήνοντας φαρμακευτική αγωγή και παρακολούθηση, ή χειρουργική επέμβαση.
Ποια είναι η κατάλληλη θεραπεία της κύστης κόκκυγος;
Η συνιστάμενη θεραπεία εξαρτάται από την κατάσταση της περιοχής του κόκκυγα.
- Στην περίπτωση που ο γιατρός διαγνώσει τυχαία κάποια συρίγγια που υποδηλώνουν την παρουσία κύστης κόκκυγα και δεν υπάρχουν συμπτώματα ή εικόνα φλεγμονής δεν χρειάζεται απολύτως καμία ιδιαίτερη αντιμετώπιση, παρά μόνο σύσταση να διατηρεί την περιοχή καθαρή και να αποφεύγει όσο γίνεται τον τοπικό ερεθισμό.
- Εάν ο ασθενής εμφανίζει ήπια συμπτώματα, ενδέχεται να χρειαστεί αντιβιοτική αγωγή, για να σταματήσει την εξέλιξη της φλεγμονής και να αποτρέψει το σχηματισμό αποστήματος. Στη συνέχεια μπορεί να επανεκτιμηθεί και να συσταθεί, ή όχι προγραμματισμένη επέμβαση
- Όταν ο ασθενής παρουσιάζει απόστημα, είναι απαραίτητη η επείγουσα επέμβαση για τη διάνοιξη και παροχέτευση του αποστήματος. Αυτό θα ανακουφίσει άμεσα τα συμπτώματα, αλλά δεν θα δώσει οριστική λύση στο πρόβλημα, καθώς θα παροχετεύσει το πύον, αλλά δεν θα αφαιρέσει την κύστη κόκκυγος.
- Εάν ο ασθενής προσέλθει με χρόνια συμπτωματική κύστη κόκκυγος, ή ιστορικό παροχέτευσης αποστήματος, έχει ένδειξη προγραμματισμένης επέμβασης εκτομής κύστης κόκκυγος, Οι επιλογές στην προκειμένη περίπτωση είναι οι ακόλουθες:
Αντιμετώπιση κύστη κόκκυγος
Υπάρχουν διάφορες προσεγγίσεις, λιγότερο ή περισσότερο επεμβατικές, για την αντιμετώπιση της κύστης κόκκυγος:
- Ενδοσκοπική εξάχνωση με laser: Πρόκειται για μια ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση που χρησιμοποιεί ένα λεπτό όργανο που φέρει στην άκρη του την κεφαλή εκπομπής laser. Ο χειρουργός εισάγει το laser εντός της κύστης και την εξαχνώνει εκ των έσω, αφού προηγουμένως καθαρίσει την περιοχή από τρίχες και φλεγμονώδη ιστό. Το πλεονέκτημα αυτής της προσέγγισης είναι η αποφυγή μιας μεγάλης επέμβασης, ο μειωμένος πόνος και η ταχύτερη επούλωση. Παρουσιάζει ωστόσο κάποια μικρή πιθανότητα υποτροπής.
- Ευρεία ανοικτή εκτομή: Επιλέγεται στην περίπτωση εκτεταμένης νόσου και επαναλαμβανόμενων υποτροπών. Ο χειρουργός αφαιρεί ένα τμήμα του δέρματος μαζί με τη μολυσμένη κύστη, ώστε να μειωθούν οι πιθανότητές επαναμόλυνσης. Η πληγή παραμένει ανοιχτή και εφαρμόζονται επιθέματα μέχρι να επουλωθεί . Σε αυτήν την επέμβαση το τραύμα παραμένει ανοικτό και απαιτείται αρκετός χρόνος για να επιτευχθεί πλήρης επούλωση, ενώ ο ασθενής θα χρειαστεί να αλλάζει τους επιδέσμους του κάθε μέρα για τουλάχιστον ένα με δύο μήνες.
- Εκτομή και πρωτογενές κλείσιμο: Ο χειρουργός αφαιρεί τη μολυσμένη κύστη και το περιβάλλον δέρμα. Στη συνέχεια η πληγή κλείνεται και σφραγίζεται με ράμματα. Η επούλωση είναι μεν ταχύτερη, όμως με αυτήν την προσέγγιση ο κίνδυνος υποτροπής της κύστης είναι ελαφρώς υψηλότερος σε σύγκριση με τη διαδικασία της ευρείας εκτομής.
Τι πρέπει να γνωρίζω για το laser;
Η ενδοσκοπική θεραπεία της κύστης κόκκυγα με θεραπευτικό laser είναι κυριολεκτικά μια μη επεμβατική μέθοδος, σχεδόν ανώδυνη και με θεαματικά αποτελέσματα όσον αφορά στην επούλωση της κύστης κόκκυγος.
Αυτό σημαίνει ότι ο ασθενής επιστρέφει σχετικά άμεσα σε φυσιολογικές δραστηριότητες χωρίς την ανάγκη για μακροπρόθεσμη αλλαγή επιδέσμων
Τι γίνεται αν υπάρξει υποτροπή;
Η υποτροπή μιας κύστης κόκκυγα δεν είναι σπάνιο φαινόμενο, καθώς αποτελεί μία χρόνια πάθηση με παρουσία φλεγμονής και αυξημένο μικροβιακό φορτίο. Συνήθως στην υποτροπή προτιμάται η πιο ριζική ευρεία εκτομή, εκτός και αν είναι μικρής έκτασης και οι συνθήκες επιτρέψουν τη χρήση laser.
Γενικότερα, πάντως, η πιθανότητα (επαν)εμφάνισης κύστης κόκκυγος μπορεί να μειωθεί με τους παρακάτω τρόπους:
- διατήρηση της ιεροκοκκυγικής περιοχής καθαρής και στεγνής
- αποφυγή καθίσματος για μεγάλα χρονικά διαστήματα και ειδικά σε σκληρές επιφάνειες.
- Σωστή στάση καθίσματος με το σώμα σε ορθή γωνία και όχι ΄΄ξαπλωτό΄΄
- αποτρίχωση της περιοχής
Οδηγίες μετά την εγχείρηση
Η φροντίδα του τραύματος είναι εξαιρετικά σημαντική μετά την όποια επεμβατική θεραπεία. Ο ασθενής λαμβάνει λεπτομερείς οδηγίες για τον τρόπο και τη συχνότητα αλλαγής των επιδέσμων, καθώς και για την όλη διαδικασία της επούλωσης.
Εφόσον η θεραπεία είναι χειρουργική, θα χρειαστεί αλλαγή επιδέσμων για μεγάλο χρονικό διάστημα και ο ασθενής πρέπει να εκτιμάται από το χειρουργό ανά τακτά διαστήματα.
Αντίθετα, σε περίπτωση ενδοσκοπικής θεραπείας με laser οι αλλαγές επιδέσμων είναι περιορισμένες, αφού το τραύμα είναι σαφώς μικρότερο και η επούλωση ταχύτερη
Συχνές ερωτήσεις
Τα μέτρα πρόληψης που μπορείτε να ακολουθήσετε είναι:
- Σωματική άσκηση
- Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους
- Αποτρίχωση της περιοχής
Καθοριστικό ρόλο στον χρόνο ανάρρωσης κι επούλωσης διαδραματίζει η επέμβαση για την αντιμετώπιση της κύστης κόκκυγος. Συνήθως, απαιτούνται 1-2 μήνες για την επούλωση αλλά σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν έως κι έξι μήνες
Για ανακούφιση μπορείτε να εφαρμόστε μια ζεστή, υγρή κομπρέσα στην κύστη μερικές φορές την ημέρα. Η θερμότητα θα βοηθήσει να βγει το πύον. Έτσι μπορείτε να ανακουφίσετε τον πόνο και τη φαγούρα. Μπορείτε επίσης να δοκιμάσετε να μουλιάσετε την περιοχή σε ένα ζεστό, ρηχό μπάνιο.