Διάσταση κοιλιακών

Η διάσταση κοιλιακών είναι η απομάκρυνση των δύο ορθών κοιλιακών μυών από τη μέση γραμμή, συχνά μετά την εγκυμοσύνη. Δείτε πότε αρκεί η φυσικοθεραπεία και πότε χρειάζεται χειρουργική αποκατάσταση.

Τι είναι η διάσταση κοιλιακών

Η διάσταση κοιλιακών, ή πιο σωστά διάσταση των ορθών κοιλιακών, είναι η απομάκρυνση των δύο ορθών κοιλιακών μυών από τη μέση γραμμή, καθώς ο συνδετικός ιστός ανάμεσά τους τεντώνεται και χαλαρώνει. Στην πράξη φαίνεται σαν μια επιμήκης «ράχη» ή ένα φούσκωμα στη μέση της κοιλιάς όταν ανασηκώνεστε από ξαπλωμένη θέση, ή σαν μια κοιλιά που προεξέχει παρά τη δίαιτα και την άσκηση.

Η πιο σημαντική διευκρίνιση: η διάσταση των κοιλιακών δεν είναι κήλη. Στην κήλη υπάρχει ένα πραγματικό άνοιγμα στο τοίχωμα, από το οποίο μπορεί να περάσει λίπος ή έντερο. Στη διάσταση ο ιστός είναι συνεχής, απλώς λεπτότερος και πιο χαλαρός. Γι’ αυτό η διάσταση από μόνη της δεν προκαλεί περίσφιξη. Αν θέλετε να δείτε αναλυτικά πώς δημιουργείται ένα χάσμα, διαβάστε τι είναι η κήλη στην κοιλιά.

Η διάσταση κοιλιακών είναι πολύ συχνή μετά την εγκυμοσύνη, αλλά δεν αφορά μόνο τις γυναίκες. Εμφανίζεται και σε άνδρες, κυρίως με αυξημένο λίπος μέσα στην κοιλιά. Σε πολλούς ανθρώπους είναι ήπια και δεν χρειάζεται θεραπεία. Σε άλλους συνοδεύεται από αίσθημα αδυναμίας στον κορμό, πόνο στη μέση ή μικρές κήλες στη μέση γραμμή. Η σωστή εκτίμηση ξεχωρίζει τις δύο περιπτώσεις, γιατί η αντιμετώπισή τους είναι εντελώς διαφορετική.

Διάσταση ορθών κοιλιακών: τι αλλάζει στην ανατομία

Οι ορθοί κοιλιακοί είναι δύο κάθετοι μύες, ένας δεξιά και ένας αριστερά, που ξεκινούν από τα κάτω πλευρά και καταλήγουν στο ηβικό οστό. Τους τυλίγει μια ινώδης θήκη που σχηματίζεται από τις απονευρώσεις των πλάγιων κοιλιακών: του έξω λοξού, του έσω λοξού και του εγκάρσιου. Στο κέντρο οι δύο θήκες ενώνονται σε μια λωρίδα συνδετικού ιστού, τη λευκή γραμμή.

Η λευκή γραμμή λειτουργεί σαν το κεντρικό «φερμουάρ» του κοιλιακού τοιχώματος. Μεταφέρει την τάση από τη μία πλευρά στην άλλη και επιτρέπει στους κοιλιακούς να λειτουργούν σαν ενιαίος κορσές, με κύριο ρόλο τον βαθύ εγκάρσιο κοιλιακό. Όταν η λευκή γραμμή τεντωθεί και φαρδύνει, οι ορθοί απομακρύνονται και το κέντρο του τοιχώματος χάνει τη σταθερότητά του. Οι ίδιοι οι μύες συνήθως είναι υγιείς. Το πρόβλημα βρίσκεται στον συνδετικό ιστό ανάμεσά τους.

Πώς μετριέται

Η απόσταση ανάμεσα στους δύο ορθούς μετριέται συνήθως με υπέρηχο ή με την κλινική εξέταση, πάνω, στο ύψος και κάτω από τον αφαλό. Το φυσιολογικό εύρος διαφέρει από άτομο σε άτομο και είναι λίγο μεγαλύτερο πάνω από τον αφαλό. Ως διάσταση χαρακτηρίζεται συνήθως μια απόσταση μεγαλύτερη από περίπου 2 εκατοστά. Η European Hernia Society έχει προτείνει ταξινόμηση με βάση το εύρος (έως 3 εκατοστά, 3 έως 5 εκατοστά και πάνω από 5 εκατοστά), καταγράφοντας επίσης αν συνυπάρχουν κήλες στη μέση γραμμή.

Το εύρος όμως δεν είναι το μόνο που μετράει. Εξίσου σημαντικό είναι πόσο «δίνει» ο ιστός όταν σφίγγετε την κοιλιά. Μια λευκή γραμμή που τεντώνεται και κρατά είναι λειτουργικά πολύ καλύτερη από μια λεπτή, βαθουλωτή γραμμή που βυθίζεται κάτω από τα δάχτυλα.

Αίτια της διάστασης κοιλιακών

Κοινός παρονομαστής σε όλες τις περιπτώσεις είναι μια παρατεταμένη πίεση από μέσα προς τα έξω, πάνω σε συνδετικό ιστό που για κάποιο λόγο ενδίδει ευκολότερα.

Διάσταση κοιλιακών μετά την εγκυμοσύνη

Καθώς η μήτρα μεγαλώνει, το κοιλιακό τοίχωμα τεντώνεται σταδιακά για να της κάνει χώρο. Ταυτόχρονα, οι ορμονικές αλλαγές της κύησης κάνουν τον συνδετικό ιστό πιο ελαστικό. Στο τελευταίο τρίμηνο κάποια διεύρυνση της λευκής γραμμής είναι πολύ συχνή και σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενη. Η πιθανότητα να παραμείνει σημαντική διάσταση μετά τον τοκετό είναι μεγαλύτερη όταν:

  • έχουν προηγηθεί περισσότερες από μία εγκυμοσύνες, ιδιαίτερα με μικρό διάστημα μεταξύ τους,
  • η κύηση ήταν δίδυμη ή το μωρό είχε μεγάλο βάρος,
  • υπήρξε σημαντική αύξηση βάρους στην εγκυμοσύνη,
  • υπάρχει γενικότερα ελαστικός συνδετικός ιστός ή οικογενειακό ιστορικό.

Διάσταση κοιλιακών στους άνδρες

Στους άνδρες η αιτία είναι συνήθως το σπλαχνικό λίπος, δηλαδή το λίπος μέσα στην κοιλιά, γύρω από τα όργανα. Αυτό πιέζει σταθερά το τοίχωμα από μέσα και τεντώνει τη λευκή γραμμή, κυρίως πάνω από τον αφαλό. Συμβάλλουν επίσης η άρση βαρών με κράτημα της αναπνοής, ο χρόνιος βήχας και οι μεγάλες διακυμάνσεις του βάρους.

Άλλοι παράγοντες

Η ηλικία, το κάπνισμα και οι μεγάλες απώλειες βάρους, για παράδειγμα μετά από βαριατρική επέμβαση, επηρεάζουν επίσης την ποιότητα του ιστού. Σε προηγούμενες επεμβάσεις στη μέση γραμμή, η εικόνα μπορεί να μπερδεύεται με κήλη στην ουλή, γι’ αυτό η εκτίμηση γίνεται πάντα με το πλήρες χειρουργικό ιστορικό.

Συμπτώματα διάστασης κοιλιακών

Η διάσταση κοιλιακών σπάνια πονάει. Οι ενοχλήσεις της είναι κυρίως θέμα εμφάνισης του τοιχώματος και λειτουργίας του κορμού:

  • Ράχη ή «κορυφογραμμή» στη μέση της κοιλιάς όταν σηκώνεστε από το κρεβάτι, κάνετε κοιλιακό ή βήχετε.
  • Κοιλιά που προεξέχει στην όρθια θέση, ιδιαίτερα στο τέλος της ημέρας, ακόμη και με φυσιολογικό βάρος.
  • Αίσθημα αδυναμίας στον κορμό: δυσκολία να σηκωθείτε από ξαπλωμένη θέση χωρίς να στηριχτείτε στα χέρια ή να σηκώσετε το παιδί με σταθερότητα.
  • Πόνος στη μέση και αλλαγές στη στάση του σώματος, καθώς η σπονδυλική στήλη χάνει μέρος της στήριξης από μπροστά.
  • Ενοχλήσεις από το πυελικό έδαφος, όπως μικρή απώλεια ούρων στον βήχα ή στο τρέξιμο. Η σχέση τους με τη διάσταση δεν είναι πάντα ευθεία και χρειάζεται ξεχωριστή εκτίμηση.

Τι δεν εξηγείται από τη διάσταση

Ένα στρογγυλό, εντοπισμένο ογκίδιο μέσα στη ράχη, ένα σημείο που πονά στην πίεση ή μια διόγκωση που δεν «μπαίνει» όταν ξαπλώνετε δεν είναι τυπικά της διάστασης. Τέτοια ευρήματα δείχνουν συνήθως κήλη στη μέση γραμμή, που συχνά συνυπάρχει. Το ίδιο ισχύει για έντονο πόνο, ναυτία ή εμέτους: δεν οφείλονται στη διάσταση και θέλουν εξέταση.

Ούτε η περίσσεια δέρματος, οι ραγάδες ή το υποδόριο λίπος είναι συμπτώματα διάστασης. Συχνά συνυπάρχουν μετά από εγκυμοσύνες, όμως είναι διαφορετικά προβλήματα με διαφορετική αντιμετώπιση.

Πώς καταλαβαίνω αν έχω διάσταση κοιλιακών

Ένας απλός αυτοέλεγχος σας δίνει μια πρώτη εικόνα. Μετά από φυσιολογικό τοκετό μπορείτε να τον κάνετε συνήθως μετά τις πρώτες εβδομάδες, ενώ μετά από καισαρική, όταν το τραύμα έχει επουλωθεί και δεν πονά.

  1. Ξαπλώστε ανάσκελα, με λυγισμένα γόνατα και τα πέλματα στο πάτωμα.
  2. Τοποθετήστε τις άκρες των δαχτύλων του ενός χεριού οριζόντια πάνω στον αφαλό, με τα δάχτυλα κάθετα στη μέση γραμμή.
  3. Ανασηκώστε λίγο το κεφάλι και τους ώμους, σαν να ξεκινάτε έναν μικρό κοιλιακό.
  4. Ψηλαφήστε το κενό ανάμεσα στα δύο χείλη των μυών και μετρήστε πόσα δάχτυλα χωρούν.
  5. Επαναλάβετε λίγα εκατοστά πάνω και κάτω από τον αφαλό.
  6. Προσέξτε και το βάθος: αν τα δάχτυλα βυθίζονται σαν σε μαλακό στρώμα ή αν συναντούν σταθερή αντίσταση.

Ένα κενό ενός ή δύο δαχτύλων με σταθερό ιστό από κάτω είναι συχνό, ιδιαίτερα τους πρώτους μήνες μετά τον τοκετό. Μεγαλύτερο κενό, βαθύ βύθισμα ή ένα φούσκωμα σαν «σκηνή» κατά μήκος της κοιλιάς όταν ανασηκώνεστε αξίζει να εξεταστεί.

Πότε μάλλον υπάρχει και κήλη

Αν μέσα στη ράχη ψηλαφάτε ένα μικρό, στρογγυλό ογκίδιο που πονά ή φαίνεται και όταν στέκεστε, μπορεί να υπάρχει επιγαστρική κήλη πάνω από τον αφαλό ή ομφαλοκήλη στο ύψος του αφαλού. Ο συνδυασμός αυτός είναι συχνός και αλλάζει την αντιμετώπιση, όπως θα δείτε παρακάτω.

Διάγνωση της διάστασης ορθών κοιλιακών

Η διάγνωση ξεκινά με κλινική εξέταση: ο χειρουργός εκτιμά το εύρος και το μήκος της διάστασης, την ποιότητα του ιστού όταν σφίγγετε την κοιλιά και, κυρίως, αν υπάρχει κάπου στη μέση γραμμή ένα πραγματικό χάσμα. Ελέγχει επίσης το δέρμα και το υποδόριο λίπος, γιατί αυτά επηρεάζουν το ποια λύση έχει νόημα.

Υπερηχογράφημα κοιλιακού τοιχώματος

Είναι η πιο χρήσιμη εξέταση. Μετρά με ακρίβεια την απόσταση ανάμεσα στους ορθούς σε διάφορα επίπεδα, σε ηρεμία και κατά τη σύσπαση, και αναδεικνύει μικρές κήλες που δεν ψηλαφώνται. Γίνεται χωρίς ακτινοβολία, οπότε μπορεί να επαναληφθεί για να φανεί η πορεία μετά από ένα πρόγραμμα άσκησης.

Αξονική τομογραφία

Χρειάζεται κυρίως όταν σχεδιάζεται επέμβαση, όταν υπάρχουν προηγούμενες τομές στην κοιλιά ή όταν η κλινική εικόνα δείχνει μεγαλύτερη κήλη. Δίνει τον πλήρη «χάρτη» του τοιχώματος για τον σχεδιασμό της αποκατάστασης.

Ο ρόλος των άλλων ειδικοτήτων

Όταν υπάρχουν ενοχλήσεις από το πυελικό έδαφος, η εκτίμηση από γυναικολόγο και από φυσικοθεραπευτή εξειδικευμένο στην υγεία της γυναίκας συμπληρώνει τη χειρουργική εξέταση. Όταν το κύριο ζήτημα είναι η περίσσεια δέρματος, ρόλο έχει και ο πλαστικός χειρουργός. Μια ολοκληρωμένη εικόνα αποτρέπει τόσο τις περιττές επεμβάσεις όσο και τις αποκαταστάσεις που δεν λύνουν το πραγματικό πρόβλημα.

Διάσταση κοιλιακών μετά τον τοκετό: φυσική πορεία και φυσικοθεραπεία

Μετά τον τοκετό η λευκή γραμμή χρειάζεται χρόνο. Σε πολλές γυναίκες το κενό μικραίνει μόνο του τους πρώτους μήνες, καθώς η μήτρα επιστρέφει στο μέγεθός της, οι ορμόνες σταθεροποιούνται και οι μύες ξαναβρίσκουν τον τόνο τους. Γι’ αυτό καμία απόφαση για επέμβαση δεν παίρνεται τους πρώτους μήνες. Μια επανεκτίμηση έχει νόημα συνήθως 6 έως 12 μήνες μετά τον τοκετό, αφού έχει προηγηθεί συστηματική άσκηση.

Για τη μεμονωμένη διάσταση, χωρίς κήλη, η φυσικοθεραπεία είναι η πρώτη και συχνά η μόνη θεραπεία που χρειάζεται. Ένα πρόγραμμα με φυσικοθεραπευτή εξειδικευμένο στην υγεία της γυναίκας περιλαμβάνει συνήθως:

  • Ενεργοποίηση του εγκάρσιου κοιλιακού, του βαθιού μυός που λειτουργεί σαν φυσικός κορσές.
  • Συντονισμό με το πυελικό έδαφος και την αναπνοή, ώστε η πίεση στην κοιλιά να διαχειρίζεται σωστά.
  • Σταδιακή αύξηση του φορτίου, με ασκήσεις που προχωρούν μόνο όταν ο κορμός ελέγχει την κίνηση χωρίς φούσκωμα στη μέση γραμμή.
  • Εκπαίδευση στις καθημερινές κινήσεις: πώς σηκώνεστε από το κρεβάτι, πώς σηκώνετε το μωρό, το καρότσι ή τα ψώνια, εκπνέοντας στην προσπάθεια.

Συνήθως χρειάζονται αρκετοί μήνες συστηματικής δουλειάς. Ο στόχος δεν είναι απαραίτητα να μηδενιστεί το κενό. Είναι η λευκή γραμμή να αποκτήσει τάση και ο κορμός να λειτουργεί σταθερά. Πολλές γυναίκες έχουν πλήρη λειτουργικότητα με ένα μικρό εναπομείναν κενό.

Κοιλιακοί και διάσταση: τι ισχύει

Δεν υπάρχει μία απαγορευμένη άσκηση για όλους. Αυτό που μετράει είναι πώς αντιδρά η δική σας κοιλιά: αν μια άσκηση προκαλεί φούσκωμα σαν «σκηνή» στη μέση γραμμή, είναι ακόμη νωρίς γι’ αυτήν. Οι κλασικοί κοιλιακοί και οι ασκήσεις με κράτημα της αναπνοής μπαίνουν σταδιακά, με καθοδήγηση. Οι ελαστικές ζώνες τις πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό μπορεί να προσφέρουν άνεση, αλλά δεν κλείνουν τη διάσταση.

Στους άνδρες

Η μείωση του σπλαχνικού λίπους με απώλεια βάρους είναι το πρώτο και πιο αποτελεσματικό βήμα, μαζί με ενδυνάμωση του κορμού και σωστή τεχνική στην άρση βαρών.

Πότε η διάσταση κοιλιακών γίνεται χειρουργικό θέμα

Η διάσταση κοιλιακών από μόνη της δεν είναι επικίνδυνη και τις περισσότερες φορές δεν χειρουργείται. Υπάρχουν όμως συγκεκριμένες καταστάσεις όπου η χειρουργική αποκατάσταση αξίζει να συζητηθεί.

Όταν αρκεί η φυσικοθεραπεία

  • Μεμονωμένη διάσταση χωρίς κήλη, με ήπια ή μέτρια συμπτώματα.
  • Πρόσφατος τοκετός, όταν η φυσική πορεία δεν έχει ολοκληρωθεί.
  • Βελτίωση με το πρόγραμμα άσκησης, ακόμη και αν παραμένει μικρό κενό.
  • Σχέδια για νέα εγκυμοσύνη, οπότε μια επέμβαση πιθανότατα θα «χαλάσει» ξανά.

Όταν συζητάμε χειρουργική αποκατάσταση

  • Συνύπαρξη κήλης στη μέση γραμμή. Μια κήλη στον αφαλό ή πάνω από αυτόν χρειάζεται έτσι κι αλλιώς αποκατάσταση. Αν διορθωθεί μόνο το χάσμα και μείνει δίπλα του μια φαρδιά, χαλαρή λευκή γραμμή, το πλέγμα στηρίζεται σε αδύναμο ιστό και ο κίνδυνος υποτροπής αυξάνεται. Σε αυτή την περίπτωση σχεδιάζεται συνήθως ταυτόχρονη συρραφή της διάστασης και αποκατάσταση της κήλης, σε μία επέμβαση.
  • Επίμονα λειτουργικά συμπτώματα, όπως πόνος στη μέση ή αδυναμία του κορμού, που δεν βελτιώνονται παρά το επαρκές και σωστά καθοδηγούμενο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας.
  • Μεγάλο εύρος διάστασης με σημαντικό περιορισμό στην καθημερινότητα, όταν έχει ολοκληρωθεί ο οικογενειακός προγραμματισμός.
  • Υποτροπή κήλης που είχε αποκατασταθεί χωρίς να αντιμετωπιστεί η συνοδός διάσταση.

Τι δεν αλλάζει η επέμβαση

Η χειρουργική αποκατάσταση στοχεύει στη λειτουργία του κοιλιακού τοιχώματος και στην αποκατάσταση των κηλών. Δεν αφαιρεί περίσσεια δέρματος, ραγάδες ή υποδόριο λίπος και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αισθητική επέμβαση. Όταν το κύριο αίτημα είναι η εμφάνιση της κοιλιάς, η συζήτηση αφορά την κοιλιοπλαστική, που είναι αντικείμενο της πλαστικής χειρουργικής. Μια ειλικρινής κουβέντα για το τι μπορεί και τι δεν μπορεί να προσφέρει κάθε λύση είναι το πιο χρήσιμο κομμάτι της πρώτης επίσκεψης.

Χειρουργική αποκατάσταση διάστασης κοιλιακών: οι τεχνικές

Η βασική αρχή είναι κοινή σε όλες τις τεχνικές: η λευκή γραμμή συρράπτεται κατά μήκος ώστε οι δύο ορθοί κοιλιακοί να επιστρέψουν πιο κοντά στη μέση γραμμή. Η συρραφή αυτή λέγεται πτυχοποίηση. Όταν συνυπάρχει κήλη, το χάσμα κλείνει στην ίδια φάση και η περιοχή ενισχύεται με πλέγμα. Τι είναι το πλέγμα κήλης και ποια είδη υπάρχουν εξηγείται αναλυτικά σε ξεχωριστό οδηγό.

Λαπαροσκοπική και ενδοσκοπική αποκατάσταση

Με την λαπαροσκοπική χειρουργική η αποκατάσταση γίνεται μέσα από μικρές τομές, χωρίς μεγάλη τομή στη μέση της κοιλιάς. Στην τεχνική e-TEP ο χειρουργός δημιουργεί χώρο πίσω από τους ορθούς κοιλιακούς, συρράπτει τη μέση γραμμή και τα χάσματα από μέσα και τοποθετεί το πλέγμα σε αυτή τη θέση, χωρίς επαφή με τα ενδοκοιλιακά όργανα. Σε επιλεγμένους ασθενείς υπάρχουν και ενδοσκοπικές τεχνικές που γίνονται πάνω από τους μύες, κάτω από το δέρμα, μέσα από μικρές τομές χαμηλά στην κοιλιά.

Ρομποτική αποκατάσταση

Η συρραφή της μέσης γραμμής σε όλο της το μήκος είναι από τα πιο απαιτητικά βήματα της επέμβασης. Η ρομποτική χειρουργική με το σύστημα Da Vinci Xi προσφέρει τρισδιάστατη όραση, μεγέθυνση και αρθρωτά εργαλεία που διευκολύνουν τη συρραφή σε δύσκολες γωνίες. Η τεχνική και τα βήματα παραμένουν ίδια με τη λαπαροσκοπική. Αλλάζει το εργαλείο, που δίνει μεγαλύτερη ακρίβεια και σταθερότητα, ιδιαίτερα σε μακριές διαστάσεις με πολλαπλά χάσματα.

Ανοικτή αποκατάσταση

Όταν υπάρχει μεγάλη περίσσεια δέρματος και ο ασθενής επιθυμεί και την αφαίρεσή της, η πτυχοποίηση μπορεί να γίνει ανοικτά, στο πλαίσιο κοιλιοπλαστικής, συνήθως σε συνεργασία με πλαστικό χειρουργό. Ανοικτή αποκατάσταση επιλέγεται επίσης σε ορισμένες μεγάλες ή σύνθετες κήλες.

Πώς επιλέγεται η τεχνική

Η απόφαση βασίζεται στο εύρος και το μήκος της διάστασης, στον αριθμό και το μέγεθος των κηλών, στην ποσότητα δέρματος και υποδορίου λίπους, στο σωματικό βάρος, στις προηγούμενες επεμβάσεις και στα σχέδιά σας για εγκυμοσύνη. Δεν υπάρχει μία τεχνική για όλους.

Ανάρρωση μετά από χειρουργείο διάστασης κοιλιακών

Η ανάρρωση μετά από αποκατάσταση διάστασης κοιλιακών είναι συνήθως λίγο πιο αργή από μια απλή κήλη, γιατί η συρραφή αφορά όλη τη μέση γραμμή. Η νοσηλεία είναι συνήθως 1 έως 2 ημέρες. Ενδεικτικά:

  • Πρώτες ημέρες: περπάτημα από την πρώτη μέρα, αναλγητικά όπως συστηθούν και ζώνη κοιλίας για στήριξη. Ένα αίσθημα σφιξίματος στη μέση της κοιλιάς είναι αναμενόμενο.
  • Πρώτες 1 έως 2 εβδομάδες: ήπια καθημερινή δραστηριότητα και επιστροφή σε εργασία γραφείου, ανάλογα με την αίσθησή σας. Οδήγηση μόλις μπορείτε να φρενάρετε απότομα χωρίς πόνο.
  • Περίπου 4 έως 6 εβδομάδες: αποφυγή άρσης βάρους και έντονης άσκησης. Μετά, σταδιακή επιστροφή, ιδανικά με πρόγραμμα αποκατάστασης κορμού από φυσικοθεραπευτή.

Αν έχετε μικρό παιδί, οργανώστε βοήθεια για τις πρώτες εβδομάδες. Το σήκωμα του παιδιού από το πάτωμα ή την κούνια είναι συχνά το πιο δύσκολο κομμάτι της καθημερινότητας και καλό είναι να το συζητήσουμε πριν από την επέμβαση.

Εγκυμοσύνη μετά την αποκατάσταση

Μια νέα εγκυμοσύνη είναι δυνατή, όμως το τέντωμα της κοιλιάς μπορεί να διευρύνει ξανά τη μέση γραμμή. Γι’ αυτό η επέμβαση προτιμάται συνήθως όταν έχει ολοκληρωθεί ο οικογενειακός προγραμματισμός. Αν μια κήλη χρειάζεται αποκατάσταση νωρίτερα, ο σχεδιασμός προσαρμόζεται και συζητείται εξατομικευμένα.

Διάσταση κοιλιακών: επιπλοκές και πότε ανησυχούμε

Η ίδια η διάσταση των κοιλιακών δεν εγκλωβίζει όργανα, γιατί δεν έχει χάσμα. Ο κίνδυνος αφορά μια κήλη που μπορεί να συνυπάρχει. Αν ένα ογκίδιο στη μέση γραμμή γίνει ξαφνικά σκληρό, πολύ επώδυνο και δεν μπαίνει μέσα, ή αν εμφανιστούν έμετοι και φούσκωμα, χρειάζεστε άμεση εκτίμηση σε νοσοκομείο. Τα σημάδια και η επείγουσα αντιμετώπιση περιγράφονται στον οδηγό για την περισφιγμένη κήλη.

Πιθανές επιπλοκές μετά την επέμβαση

  • Συλλογή υγρού (σερόωμα): λόγω της μεγαλύτερης αποκόλλησης ιστών μπορεί να είναι συχνότερη από ό,τι σε μια μικρή κήλη. Συνήθως απορροφάται σταδιακά και σπανιότερα χρειάζεται παροχέτευση.
  • Αιμάτωμα και μελανιές κατά μήκος της κοιλιάς, που υποχωρούν μέσα σε λίγες εβδομάδες.
  • Φλεγμονή τραύματος ή πλέγματος, σπάνια με τις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.
  • Ανωμαλίες στο περίγραμμα του δέρματος ή μικρές πτυχώσεις, που συνήθως εξομαλύνονται με τον χρόνο.
  • Επανεμφάνιση της διάστασης ή της κήλης, πιθανότερη με νέα εγκυμοσύνη, αύξηση βάρους ή πρόωρη επιστροφή σε βάρη.

Μετά την επέμβαση επικοινωνήστε με τον ιατρό αν έχετε πυρετό, κοκκίνισμα ή υγρό από τις τομές, πόνο που αυξάνεται αντί να μειώνεται, ή μια διόγκωση που μεγαλώνει γρήγορα.

Διάσταση κοιλιακών και εξειδικευμένο κέντρο κήλης

Η διάσταση κοιλιακών βρίσκεται στο σημείο όπου συναντώνται η φυσικοθεραπεία, η χειρουργική κοιλιακού τοιχώματος και, μερικές φορές, η πλαστική χειρουργική. Το πιο σημαντικό βήμα είναι η σωστή απόφαση: ποιος χρειάζεται μόνο άσκηση, ποιος χρειάζεται αποκατάσταση κήλης και διάστασης μαζί και ποιος δεν θα ωφεληθεί από μια επέμβαση. Αυτή η κρίση απαιτεί εξοικείωση με όλο το φάσμα των τεχνικών του κοιλιακού τοιχώματος.

Ο Δρ. Νικόλαος Καλοχριστιανάκης, MD, MSc, είναι Διευθυντής της ΣΤ΄ Χειρουργικής Κλινικής (ελάχιστα επεμβατική χειρουργική πεπτικού και κοιλιακού τοιχώματος) στο Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center, αναπληρωτής διευθυντής και ιδρυτικό μέλος πιστοποιημένου Κέντρου Αριστείας Χειρουργικής Κήλης και μέλος της European Hernia Society. Έχει εκπαιδευτεί στη λαπαροσκοπική χειρουργική στο IRCAD του Στρασβούργου και στη ρομποτική χειρουργική κοιλιακού τοιχώματος στο εξωτερικό, ενώ χειρουργεί με το ρομποτικό σύστημα Da Vinci Xi.

Στην πρώτη επίσκεψη εξετάζουμε όλη τη μέση γραμμή, συζητάμε τα συμπτώματα, τις προσδοκίες και τα σχέδιά σας και, όπου χρειάζεται, συνεργαζόμαστε με φυσικοθεραπευτή ή πλαστικό χειρουργό. Αν υποψιάζεστε διάσταση κοιλιακών, ειδικά με ένα ογκίδιο στη μέση γραμμή, κλείστε ραντεβού για εξέταση στο ιατρείο στην Αθήνα (Μαρούσι) ή στο Ηράκλειο Κρήτης.

Συχνές ερωτήσεις

Κλείνει μόνη της η διάσταση κοιλιακών μετά τον τοκετό;

Σε πολλές γυναίκες το κενό μικραίνει σημαντικά τους πρώτους μήνες μετά τον τοκετό, καθώς η μήτρα επιστρέφει στο μέγεθός της και οι μύες ξαναβρίσκουν τον τόνο τους. Η στοχευμένη άσκηση βοηθά αυτή τη διαδικασία. Αν μετά από 6 έως 12 μήνες και ένα σωστό πρόγραμμα φυσικοθεραπείας παραμένει σημαντική διάσταση ή ενοχλήσεις, χρειάζεται εκτίμηση από χειρουργό κοιλιακού τοιχώματος, κυρίως για να αποκλειστεί συνοδός κήλη.

Είναι επικίνδυνη η διάσταση κοιλιακών;

Η διάσταση κοιλιακών από μόνη της δεν είναι επικίνδυνη. Δεν υπάρχει χάσμα στο τοίχωμα, οπότε δεν μπορεί να εγκλωβιστεί έντερο. Μπορεί όμως να προκαλεί αδυναμία στον κορμό, πόνο στη μέση και να συνοδεύεται από κήλη στη μέση γραμμή. Αν ψηλαφάτε ένα μικρό, επώδυνο ογκίδιο μέσα στη ράχη ή κάτι που δεν μπαίνει μέσα όταν ξαπλώνετε, χρειάζεται εξέταση.

Πόσα δάχτυλα διάσταση κοιλιακών είναι φυσιολογικό;

Ένα κενό ενός έως δύο δαχτύλων με σταθερό ιστό από κάτω θεωρείται συχνά εύρημα, ιδιαίτερα μετά από εγκυμοσύνη. Στην ιατρική πράξη ως διάσταση χαρακτηρίζεται συνήθως απόσταση μεγαλύτερη από περίπου 2 εκατοστά, μετρημένη με υπέρηχο. Ο αριθμός των δαχτύλων όμως δεν λέει όλη την ιστορία: εξίσου σημαντικό είναι πόσο βαθιά βυθίζονται τα δάχτυλα και αν η μέση γραμμή φουσκώνει όταν σφίγγετε την κοιλιά.

Μπορώ να κάνω κοιλιακούς αν έχω διάσταση;

Δεν υπάρχει γενική απαγόρευση. Το κριτήριο είναι πώς αντιδρά η κοιλιά σας: αν μια άσκηση προκαλεί φούσκωμα σαν «σκηνή» στη μέση γραμμή, τότε είναι ακόμη νωρίς γι' αυτήν. Το πρόγραμμα ξεκινά συνήθως με ενεργοποίηση του εγκάρσιου κοιλιακού, αναπνοή και πυελικό έδαφος, και οι κλασικοί κοιλιακοί προστίθενται σταδιακά. Ένας φυσικοθεραπευτής εξειδικευμένος στην υγεία της γυναίκας μπορεί να σας καθοδηγήσει με ασφάλεια.

Βοηθάει η ζώνη στη διάσταση κοιλιακών;

Μια ελαστική ζώνη τις πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό μπορεί να προσφέρει αίσθημα στήριξης και άνεση στις κινήσεις. Δεν κλείνει όμως τη διάσταση και δεν αντικαθιστά την άσκηση. Αν φοριέται συνεχώς για μεγάλο διάστημα, οι μύες του κορμού δεν δουλεύουν όσο θα έπρεπε. Μετά από χειρουργική αποκατάσταση η ζώνη έχει διαφορετικό ρόλο και φοριέται για όσο διάστημα συστήσει ο χειρουργός.

Φεύγει η κοιλιά μετά το χειρουργείο διάστασης κοιλιακών;

Η επέμβαση φέρνει τους ορθούς κοιλιακούς πιο κοντά στη μέση γραμμή και αποκαθιστά τυχόν κήλες, ώστε το τοίχωμα να λειτουργεί καλύτερα. Δεν αφαιρεί όμως περίσσεια δέρματος, ραγάδες ή υποδόριο λίπος και δεν είναι αισθητική επέμβαση. Το πώς θα δείχνει η κοιλιά εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, γι' αυτό συζητάμε ρεαλιστικά τι μπορεί να αλλάξει πριν από οποιαδήποτε απόφαση.

Μπορώ να μείνω έγκυος μετά από χειρουργείο διάστασης κοιλιακών;

Ναι, μια εγκυμοσύνη είναι δυνατή μετά την αποκατάσταση. Το τέντωμα της κοιλιάς όμως μπορεί να διευρύνει ξανά τη μέση γραμμή και να επηρεάσει το αποτέλεσμα της επέμβασης. Γι' αυτό, όταν δεν υπάρχει κήλη που πρέπει να διορθωθεί νωρίτερα, η επέμβαση προτιμάται συνήθως αφού ολοκληρωθεί ο οικογενειακός προγραμματισμός. Αν σχεδιάζετε άλλο παιδί, πείτε το από την πρώτη συνάντηση.

Έχουν και οι άνδρες διάσταση κοιλιακών;

Ναι. Στους άνδρες η διάσταση κοιλιακών συνδέεται κυρίως με το λίπος μέσα στην κοιλιά, που πιέζει σταθερά τη μέση γραμμή, και εμφανίζεται συχνότερα πάνω από τον αφαλό. Συμβάλλουν επίσης η άρση βαρών με κράτημα της αναπνοής και ο χρόνιος βήχας. Η απώλεια βάρους και η ενδυνάμωση του κορμού είναι το πρώτο βήμα, ενώ η χειρουργική αποκατάσταση συζητείται κυρίως όταν συνυπάρχει κήλη.

Θέλετε να εξετάσουμε την περίπτωσή σας;

Κλείστε ραντεβού στην Αθήνα ή στο Ηράκλειο και ενημερωθείτε για τις επιλογές θεραπείας.

Καλέστε Κλείστε ραντεβού