Τι είναι η περισφιγμένη κήλη
Περισφιγμένη κήλη ονομάζουμε την κήλη στην οποία το περιεχόμενο του σάκου, συνήθως έντερο ή επίπλους, έχει σφηνώσει στο χάσμα του κοιλιακού τοιχώματος τόσο σφιχτά ώστε διακόπτεται η αιμάτωσή του. Είναι η σοβαρότερη επιπλοκή μιας κήλης και αποτελεί χειρουργικό επείγον. Δεν περιμένει μέχρι το πρωί. Δεν περιμένει το επόμενο ραντεβού.
Για να καταλάβετε τι συμβαίνει, φανταστείτε το χάσμα της κήλης σαν μια στενή πόρτα στο τοίχωμα της κοιλιάς. Όσο το περιεχόμενο μπαινοβγαίνει ελεύθερα, η κήλη ενοχλεί αλλά δεν απειλεί. Όταν σφηνώσει στην πόρτα, πιέζονται πρώτα οι φλέβες. Το εγκλωβισμένο τμήμα πρήζεται, και το πρήξιμο σφίγγει ακόμη περισσότερο τον λαιμό της κήλης. Σε αυτόν τον φαύλο κύκλο, κάποια στιγμή πιέζονται και οι αρτηρίες. Ο ιστός μένει χωρίς οξυγόνο και, αν δεν απελευθερωθεί έγκαιρα, νεκρώνεται. Ένα νεκρωμένο έντερο μπορεί να διατρηθεί και να προκαλέσει περιτονίτιδα και σοβαρή γενική λοίμωξη.
Η κατάσταση αυτή δεν αφορά μόνο μεγάλες ή παλιές κήλες. Μπορεί να συμβεί σε μια μικρή κήλη που ο ασθενής γνώριζε χρόνια, αλλά και σε μια κήλη που δεν είχε προσέξει ποτέ πριν. Γι’ αυτό κάθε άνθρωπος με διάγνωση κήλης χρειάζεται να γνωρίζει τα σημάδια και τι πρέπει να κάνει, χωρίς πανικό αλλά και χωρίς καθυστέρηση. Τη γενική εικόνα της πάθησης, από τα αίτια μέχρι τα πρώτα συμπτώματα, θα τη βρείτε στη σελίδα τι είναι η κήλη.
Ανατάξιμη, εγκλωβισμένη και περισφιγμένη κήλη: οι διαφορές
Οι τρεις όροι περιγράφουν διαφορετικά στάδια και διαφορετικό βαθμό κινδύνου. Συχνά μπερδεύονται, ακόμη και σε κείμενα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο. Ας τους δούμε έναν έναν.
Ανατάξιμη κήλη
Είναι η συνηθισμένη μορφή. Η διόγκωση εμφανίζεται όταν στέκεστε, βήχετε ή σηκώνετε βάρος και υποχωρεί όταν ξαπλώνετε ή με ήπια πίεση του χεριού. Το περιεχόμενο επιστρέφει στην κοιλιά, η αιμάτωση είναι φυσιολογική και ο πόνος, αν υπάρχει, είναι ήπιος. Η ανατάξιμη κήλη χρειάζεται προγραμματισμένη αντιμετώπιση, όχι επείγουσα.
Εγκλωβισμένη (μη ανατάξιμη) κήλη
Εδώ το περιεχόμενο δεν επιστρέφει στην κοιλιά, ούτε με την ξάπλα ούτε με ήπια πίεση. Η αιμάτωση όμως διατηρείται, τουλάχιστον αρχικά. Η εγκλωβισμένη κήλη εμφανίζεται με δύο μορφές.
- Χρόνια μορφή: αφορά συνήθως παλιές, μεγάλες κήλες, όπου ο επίπλους έχει κολλήσει στον σάκο με συμφύσεις. Η διόγκωση είναι μόνιμη, ο ασθενής δεν πονά έντονα και η εικόνα μένει σταθερή για μεγάλο διάστημα.
- Οξεία μορφή: εμφανίζεται ξαφνικά, σε κήλη που μέχρι χθες «έμπαινε μέσα», και συνοδεύεται από πόνο και ευαισθησία. Η οξεία εγκλωβισμένη κήλη χρειάζεται εκτίμηση την ίδια ημέρα, γιατί μπορεί να εξελιχθεί σε περίσφιξη.
Περισφιγμένη κήλη
Είναι εγκλωβισμένη κήλη στην οποία έχει πλέον διαταραχθεί η αιμάτωση του περιεχομένου. Ο πόνος γίνεται έντονος και συνεχής, η διόγκωση σκληρή και πολύ ευαίσθητη στην αφή, και συχνά εμφανίζονται γενικά συμπτώματα όπως εμετοί ή πυρετός. Η περισφιγμένη κήλη αντιμετωπίζεται μόνο χειρουργικά και άμεσα.
Γιατί η διάκριση έχει πρακτική σημασία
Από την πλευρά του ασθενή, το όριο ανάμεσα στην εγκλωβισμένη και την περισφιγμένη κήλη δεν φαίνεται πάντα. Ένας απλός κανόνας βοηθά: κάθε κήλη που ξαφνικά δεν ανατάσσεται και πονά αντιμετωπίζεται σαν πιθανή περισφιγμένη, μέχρι να αποδείξει ο γιατρός το αντίθετο. Τη διάκριση την κάνει ο χειρουργός με την κλινική εξέταση και, όπου χρειάζεται, με απεικονιστικό έλεγχο.
Συμπτώματα περισφιγμένης κήλης: τα σημάδια συναγερμού
Τα συμπτώματα περισφιγμένης κήλης ξεκινούν συνήθως απότομα, συχνά μετά από μια προσπάθεια: άρση βάρους, έντονο βήχα, πίεση στην τουαλέτα. Μερικές φορές όμως εμφανίζονται χωρίς καμία εμφανή αφορμή, ακόμη και στον ύπνο. Τα σημάδια που πρέπει να σας κινητοποιήσουν αμέσως είναι:
- Έντονος, συνεχής πόνος στο σημείο της κήλης, που δεν υποχωρεί με την ξεκούραση και συνήθως χειροτερεύει με τις ώρες.
- Σκληρή, τεταμένη διόγκωση που δεν «μπαίνει μέσα» όταν ξαπλώνετε και πονά πολύ όταν την αγγίζετε.
- Αλλαγή στο χρώμα του δέρματος πάνω από την κήλη: κοκκίνισμα, μωβ ή σκούρα απόχρωση.
- Ναυτία και εμετοί, ιδίως όταν επαναλαμβάνονται.
- Αδυναμία αποβολής αερίων και κοπράνων, μαζί με φούσκωμα και τέντωμα της κοιλιάς.
- Πυρετός, ρίγος, ταχυκαρδία, έντονη κακουχία ή ζάλη.
Δεν χρειάζεται να υπάρχουν όλα μαζί. Ο έντονος πόνος σε κήλη που δεν ανατάσσεται αρκεί για άμεση εκτίμηση. Τα υπόλοιπα συμπτώματα δείχνουν συνήθως ότι η κατάσταση ήδη προχωρά.
Όταν τα συμπτώματα είναι ύπουλα
Σε ορισμένους ασθενείς η εικόνα δεν είναι τόσο καθαρή. Οι ηλικιωμένοι, οι διαβητικοί και όσοι παίρνουν κορτιζόνη ή ισχυρά παυσίπονα μπορεί να νιώθουν λιγότερο πόνο από όσο θα περίμενε κανείς. Σε άτομα με παχυσαρκία, μια μικρή κήλη κρύβεται εύκολα κάτω από το λίπος, και ο ασθενής αναφέρει μόνο κοιλιακό πόνο και εμετούς χωρίς να έχει δει ποτέ διόγκωση.
Υπάρχει και μια ειδική μορφή, η κήλη Richter, όπου εγκλωβίζεται μόνο ένα μέρος από το τοίχωμα του εντέρου. Το έντερο μπορεί να μην αποφράσσεται πλήρως, οπότε τα αέρια συνεχίζουν να βγαίνουν, ενώ ο ιστός ήδη υποφέρει. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, ο τοπικός πόνος στο σημείο μιας γνωστής κήλης δεν πρέπει να αγνοείται.
Τι να κάνετε άμεσα αν υποψιάζεστε περισφιγμένη κήλη
Αν η κήλη σας δεν ανατάσσεται και πονά έντονα, οι επόμενες ώρες μετράνε. Ακολουθήστε αυτά τα βήματα:
- Σταματήστε κάθε προσπάθεια και ξαπλώστε ανάσκελα, με τα γόνατα ελαφρά λυγισμένα, ώστε να χαλαρώσουν οι κοιλιακοί μύες.
- Μην τρώτε και μην πίνετε τίποτα. Αν χρειαστεί χειρουργείο, το άδειο στομάχι κάνει την αναισθησία ασφαλέστερη και δεν χάνεται πολύτιμος χρόνος.
- Πηγαίνετε στα επείγοντα ενός νοσοκομείου με χειρουργική εφημερία ή επικοινωνήστε αμέσως με τον χειρουργό σας. Αν ο πόνος είναι έντονος ή κάνετε εμετούς, μην οδηγήσετε εσείς: ζητήστε από κάποιον να σας συνοδεύσει ή καλέστε το 166.
- Πάρτε μαζί σας τη λίστα με τα φάρμακά σας, ιδιαίτερα αν παίρνετε αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά, καθώς και παλαιότερες εξετάσεις ή απεικονίσεις της κήλης.
- Σημειώστε την ώρα που ξεκίνησε ο πόνος και πότε αποβάλατε τελευταία φορά αέρια ή κόπρανα. Αυτές οι πληροφορίες βοηθούν τον γιατρό να εκτιμήσει πόσο χρόνο είναι ο ιστός χωρίς καλή αιμάτωση.
Αν η κήλη «μπει μέσα» μόνη της ενώ ξαπλώνετε και ο πόνος υποχωρήσει πλήρως, ο κίνδυνος της στιγμής μειώνεται. Δεν παύει όμως να είναι μια σαφής προειδοποίηση. Ενημερώστε τον χειρουργό σας την ίδια ή την επόμενη μέρα, ώστε να προγραμματιστεί η αποκατάσταση πριν το επεισόδιο επαναληφθεί. Αν ο πόνος επανέλθει ή εμφανιστούν πυρετός και εμετοί τις επόμενες ώρες, πηγαίνετε αμέσως στο νοσοκομείο.
Τι δεν πρέπει να κάνετε σε μια εγκλωβισμένη κήλη
Σε μια εγκλωβισμένη κήλη, μερικές κινήσεις που μοιάζουν λογικές κάνουν μεγαλύτερη ζημιά από την αναμονή. Αποφύγετε τα εξής:
- Μην πιέζετε την κήλη με δύναμη για να τη «βάλετε μέσα». Η βίαιη πίεση μπορεί να τραυματίσει ένα έντερο που ήδη υποφέρει ή να σπρώξει μέσα στην κοιλιά ολόκληρο τον σάκο μαζί με τον σφιχτό του λαιμό. Τότε η διόγκωση εξαφανίζεται, αλλά η περίσφιξη συνεχίζεται εσωτερικά, χωρίς ορατό σημάδι, και η διάγνωση καθυστερεί.
- Μην περιμένετε να περάσει με παυσίπονα. Ένα δυνατό παυσίπονο μπορεί να μαλακώσει τον πόνο, αλλά δεν αποκαθιστά την αιμάτωση. Κερδίζετε άνεση και χάνετε χρόνο.
- Μην βάζετε ζεστά επιθέματα στο σημείο και μην κάνετε μασάζ.
- Μην σφίγγετε τον κηλεπίδεσμο πάνω σε κήλη που δεν ανατάσσεται. Ο κηλεπίδεσμος, όπου βοηθά, βοηθά μόνο σε κήλη που έχει ήδη επιστρέψει στη θέση της.
- Μην πάρετε καθαρτικό ή υπόθετο για να «ξεμπλοκάρει» το έντερο. Αν υπάρχει απόφραξη, η προσπάθεια επιβαρύνει την κατάσταση.
Η ήπια, ελεγχόμενη προσπάθεια ανάταξης έχει θέση μόνο μέσα στο νοσοκομείο, από χειρουργό, και μόνο όταν η κλινική εικόνα δεν δείχνει περίσφιξη. Συνήθως προηγείται κατάλληλη αναλγησία, ώστε να χαλαρώσουν οι μύες. Ακόμη και όταν η ανάταξη πετύχει, ο ασθενής παρακολουθείται για ώρες μετά, ώστε να επιβεβαιωθεί ότι το έντερο λειτουργεί κανονικά, και η αποκατάσταση της κήλης προγραμματίζεται σύντομα.
Διάγνωση περισφιγμένης κήλης στο νοσοκομείο
Η διάγνωση της περισφιγμένης κήλης ξεκινά από το ιστορικό και την κλινική εξέταση. Ο χειρουργός ρωτά πότε άρχισε ο πόνος, αν η κήλη ήταν γνωστή, αν ανατασσόταν μέχρι πρόσφατα και αν υπάρχουν εμετοί ή διακοπή αερίων. Ψηλαφά τη διόγκωση, ελέγχει τη σκληρότητα, τη θερμοκρασία και το χρώμα του δέρματος και εξετάζει όλη την κοιλιά για διάταση ή σημεία ερεθισμού του περιτοναίου.
Εργαστηριακές εξετάσεις
Οι αιματολογικές εξετάσεις δείχνουν αν υπάρχει φλεγμονή, αφυδάτωση ή διαταραχή στους ηλεκτρολύτες από τους εμετούς. Ορισμένοι δείκτες ενισχύουν την υποψία ισχαιμίας, χωρίς όμως να την αποκλείουν όταν είναι φυσιολογικοί. Γίνεται επίσης έλεγχος πήξης, ιδιαίτερα σε όσους παίρνουν αντιπηκτικά.
Απεικόνιση
Όταν η εικόνα είναι σαφής, το χειρουργείο δεν καθυστερεί για εξετάσεις. Όταν υπάρχει αμφιβολία, η αξονική τομογραφία κοιλίας δείχνει τι περιέχει ο σάκος, αν υπάρχει απόφραξη του εντέρου και αν το τοίχωμά του φαίνεται να υποφέρει. Το υπερηχογράφημα βοηθά σε επιφανειακές κήλες, ειδικά στη βουβωνική και τη μηριαία περιοχή, όπου η διάκριση από διογκωμένο λεμφαδένα ή άλλη μάζα δεν είναι πάντα εύκολη με το χέρι.
Η εγκλωβισμένη κήλη είναι μία από τις συχνές αιτίες για ειλεό του λεπτού εντέρου στους ενήλικες. Γι’ αυτό, σε κάθε ασθενή με εικόνα απόφραξης, ο χειρουργός ελέγχει συστηματικά τη βουβωνική χώρα, τον αφαλό και τις παλιές τομές, ακόμη κι αν ο ίδιος ο ασθενής δεν αναφέρει κήλη.
Επείγουσα επέμβαση για περισφιγμένη κήλη
Η περισφιγμένη κήλη αντιμετωπίζεται με επείγουσα επέμβαση. Ο στόχος είναι διπλός: να απελευθερωθεί το περιεχόμενο πριν υποστεί μόνιμη βλάβη και να κλείσει το χάσμα ώστε να μην ξανασυμβεί. Η αντιμετώπιση ακολουθεί τις αρχές της επείγουσας χειρουργικής κοιλιάς: γρήγορη εκτίμηση, σταθεροποίηση του ασθενή με ορούς και, όπου χρειάζεται, ρινογαστρικό σωλήνα για την αποσυμφόρηση του στομάχου, και χειρουργείο χωρίς άσκοπη αναμονή.
Τι γίνεται κατά την επέμβαση
Ο χειρουργός ανοίγει τον σάκο, χαλαρώνει τον σφιχτό λαιμό της κήλης και ελέγχει προσεκτικά το εγκλωβισμένο έντερο. Αν το χρώμα, η κινητικότητα και η αιμάτωση επανέλθουν μετά την απελευθέρωση, το έντερο επιστρέφει στην κοιλιά. Αν όμως ένα τμήμα έχει νεκρωθεί, αφαιρείται και τα δύο υγιή άκρα ενώνονται ξανά (εκτομή και αναστόμωση). Το ίδιο ισχύει για τον επίπλου: ό,τι δεν είναι βιώσιμο, αφαιρείται.
Ανοιχτή ή ελάχιστα επεμβατική τεχνική
Στο επείγον, η επιλογή της τεχνικής εξαρτάται από τη γενική κατάσταση του ασθενή, το μέγεθος της κήλης, τον βαθμό διάτασης του εντέρου και το αν αναμένεται εκτομή. Σε επιλεγμένους ασθενείς, η λαπαροσκοπική προσέγγιση (π.χ. TAPP στη βουβωνική χώρα) επιτρέπει να ελεγχθεί το έντερο από μέσα και να αποκατασταθεί το χάσμα με μικρές τομές. Όταν το έντερο είναι πολύ διατεταμένο ή υπάρχει νέκρωση, η ανοιχτή τεχνική είναι συχνά η ασφαλέστερη επιλογή. Η απόφαση παίρνεται για τον συγκεκριμένο ασθενή, με βάση όσα βρίσκει ο χειρουργός.
Το πλέγμα στο επείγον
Σε καθαρό χειρουργικό πεδίο, χωρίς εκτομή εντέρου, το πλέγμα χρησιμοποιείται συνήθως και στο επείγον, γιατί μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής. Όταν υπάρχει νέκρωση, διάτρηση ή επιμόλυνση της περιοχής, η χρήση πλέγματος αξιολογείται με περισσότερη προσοχή. Μπορεί να επιλεγεί διαφορετικός τύπος υλικού ή απλή σύγκλειση του χάσματος, με οριστική αποκατάσταση σε δεύτερο χρόνο.
Ανάρρωση μετά από περισφιγμένη κήλη
Η πορεία μετά από επείγουσα επέμβαση διαφέρει από εκείνη ενός προγραμματισμένου χειρουργείου. Όταν το έντερο απελευθερώθηκε έγκαιρα και δεν χρειάστηκε εκτομή, η ανάρρωση μοιάζει αρκετά με την προγραμματισμένη: ο ασθενής σηκώνεται την ίδια ή την επόμενη μέρα, ξεκινά σταδιακά υγρά και ελαφριά τροφή και επιστρέφει σπίτι σε σύντομο διάστημα.
Όταν χρειάστηκε εκτομή εντέρου, η νοσηλεία είναι συνήθως μεγαλύτερη, γιατί το έντερο χρειάζεται χρόνο για να ξαναλειτουργήσει. Η σίτιση ξεκινά όταν επανέλθουν τα αέρια, και η επούλωση της αναστόμωσης παρακολουθείται στενά. Σε ηλικιωμένους ή σε ασθενείς με σοβαρά συνοδά νοσήματα, η επάνοδος της φυσικής κατάστασης μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες.
Πότε επικοινωνείτε με τον χειρουργό μετά το εξιτήριο
- Πυρετός ή ρίγη.
- Ερυθρότητα, θερμότητα ή υγρό από το τραύμα.
- Πόνος στην κοιλιά που αυξάνεται αντί να μειώνεται.
- Επανεμφάνιση εμετών ή διακοπή αερίων και κενώσεων.
Τις πρώτες εβδομάδες αποφεύγετε τα βάρη και την έντονη άσκηση, σύμφωνα με τις οδηγίες που θα πάρετε. Ο χρόνος επιστροφής σε πλήρη δραστηριότητα εξατομικεύεται και είναι συνήθως μεγαλύτερος από τις περίπου τρεις εβδομάδες που ισχύουν μετά από προγραμματισμένη λαπαροσκοπική αποκατάσταση.
Ποιες κήλες κινδυνεύουν περισσότερο να γίνουν περισφιγμένες
Κάθε κήλη μπορεί θεωρητικά να περισφιχθεί. Ο κίνδυνος όμως δεν είναι ίδιος για όλες. Το πιο κρίσιμο χαρακτηριστικό είναι ο λαιμός της κήλης: όσο πιο στενό και άκαμπτο είναι το άνοιγμα σε σχέση με το περιεχόμενο που περνά, τόσο ευκολότερα σφηνώνει. Παραδόξως, οι πολύ μεγάλες κήλες με φαρδύ άνοιγμα περισφίγγονται σπανιότερα, αν και συχνά μένουν μόνιμα εγκλωβισμένες.
Ο στενός μηριαίος δακτύλιος
Από όλες τις κήλες της κοιλιάς, η μηροκήλη έχει τον υψηλότερο κίνδυνο περίσφιξης. Βγαίνει μέσα από τον μηριαίο δακτύλιο, ένα στενό άνοιγμα με σκληρά, οστεοσυνδεσμικά όρια που δεν «ανοίγουν». Γι’ αυτό, μόλις διαγνωστεί, συστήνεται αποκατάσταση χωρίς αναβολή. Είναι συχνότερη στις γυναίκες, ιδίως σε μεγαλύτερες ηλικίες, και μπορεί να μπερδευτεί με βουβωνική κήλη ή με διογκωμένο λεμφαδένα. Συχνά η πρώτη της εκδήλωση είναι ακριβώς ένα επεισόδιο εγκλωβισμού.
Η βουβωνική χώρα
Η πιο συχνή κήλη στους ενήλικες είναι η βουβωνοκήλη, άρα σε απόλυτους αριθμούς δίνει πολλές από τις επείγουσες περιπτώσεις. Μεγαλύτερο κίνδυνο έχουν οι λοξές κήλες, όσες κατεβαίνουν στο όσχεο και όσες έχουν εμφανιστεί πρόσφατα. Οι ευθείες κήλες, με φαρδύτερο άνοιγμα, εγκλωβίζονται σπανιότερα.
Ο αφαλός και η μέση γραμμή
Οι μικρές κήλες του ομφαλού και οι επιγαστρικές κήλες με στενό χάσμα εγκλωβίζουν συχνά λίπος ή επίπλουν. Μια μικρή διόγκωση στον αφαλό που ξαφνικά σκληραίνει και πονά χρειάζεται εκτίμηση την ίδια μέρα, ιδιαίτερα σε άτομα με παχυσαρκία ή με υγρό στην κοιλιά λόγω ηπατικής νόσου.
Οι παλιές χειρουργικές τομές
Σε μια μετεγχειρητική κήλη το χάσμα μπορεί να είναι πολλαπλό, με αρκετά μικρά «παράθυρα» κατά μήκος της παλιάς τομής. Οι συμφύσεις από το προηγούμενο χειρουργείο κρατούν συχνά έντερο μέσα στον σάκο. Η χρόνια εγκλωβισμένη κήλη είναι εδώ αρκετά συνηθισμένη, και η μετάβαση σε περίσφιξη μπορεί να γίνει χωρίς προειδοποίηση.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο
- Κήλη που έχει ήδη εγκλωβιστεί έστω και μία φορά στο παρελθόν.
- Κήλη που μεγαλώνει γρήγορα ή ανατάσσεται όλο και πιο δύσκολα.
- Προχωρημένη ηλικία και συνοδά νοσήματα που καθυστερούν τη διάγνωση.
- Χρόνιος βήχας, δυσκοιλιότητα ή δυσκολία στην ούρηση, που αυξάνουν την πίεση μέσα στην κοιλιά.
Πρόληψη της περισφιγμένης κήλης με έγκαιρο προγραμματισμένο χειρουργείο
Ο πιο αξιόπιστος τρόπος να μην βρεθείτε ποτέ αντιμέτωποι με περισφιγμένη κήλη είναι να αποκατασταθεί η κήλη όσο είναι ακόμη ανατάξιμη. Η κήλη δεν κλείνει μόνη της και, με τον χρόνο, συνήθως μεγαλώνει. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα αν και πότε θα επιπλακεί.
Προγραμματισμένο έναντι επείγοντος
Η διαφορά ανάμεσα στα δύο σενάρια είναι μεγάλη. Στο προγραμματισμένο χειρουργείο ο ασθενής έχει κάνει προεγχειρητικό έλεγχο, έχει ρυθμίσει τα φάρμακά του, έχει διαλέξει χρόνο που τον εξυπηρετεί και, στις περισσότερες περιπτώσεις, επιστρέφει σπίτι την ίδια μέρα ή μέσα σε 24 ώρες. Στο επείγον, ο ίδιος ασθενής χειρουργείται με πόνο, αφυδατωμένος, συχνά νύχτα, με μεγαλύτερη πιθανότητα να χρειαστεί ανοιχτή τομή, εκτομή εντέρου και περισσότερες μέρες στο νοσοκομείο. Ο κίνδυνος επιπλοκών είναι μεγαλύτερος στο επείγον, και αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους.
Ποιοι δεν πρέπει να αναβάλλουν
- Όσοι έχουν μηροκήλη.
- Όσοι είχαν ήδη επεισόδιο εγκλωβισμού, ακόμη κι αν η κήλη ανατάχθηκε.
- Όσοι παίρνουν αντιπηκτικά, γιατί ένα επείγον χειρουργείο σε αυτούς είναι πιο σύνθετο.
- Όσοι ζουν ή εργάζονται μακριά από νοσοκομείο: ναυτικοί, κάτοικοι μικρών νησιών ή απομακρυσμένων περιοχών, όσοι ταξιδεύουν συχνά.
- Όσοι έχουν κήλη που μεγαλώνει, πονά συχνότερα ή ανατάσσεται όλο και πιο δύσκολα.
Οι σύγχρονες ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές έχουν κάνει την προγραμματισμένη αποκατάσταση πολύ πιο ήπια εμπειρία από ό,τι στο παρελθόν. Τις επιλογές, τα πλέγματα και τη διαδικασία θα τα βρείτε αναλυτικά στη σελίδα για το χειρουργείο κήλης και τις τεχνικές του. Ο κηλεπίδεσμος μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση σε όποιον περιμένει την επέμβαση, αλλά δεν προλαμβάνει την περίσφιξη.
Περισφιγμένη κήλη: εκτίμηση πριν γίνει επείγον
Αν έχετε κήλη, ακόμη και χωρίς ενοχλήσεις, μια εκτίμηση από χειρουργό με εμπειρία στο κοιλιακό τοίχωμα σας δίνει σαφή εικόνα: τι είδους κήλη είναι, πόσο στενός είναι ο λαιμός της, ποια τεχνική ταιριάζει και πότε είναι καλύτερο να γίνει η αποκατάσταση. Ο Δρ. Νικόλαος Καλοχριστιανάκης, MD, MSc, είναι Διευθυντής της ΣΤ΄ Χειρουργικής Κλινικής (ελάχιστα επεμβατική χειρουργική πεπτικού και κοιλιακού τοιχώματος) στο Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center, αναπληρωτής διευθυντής και ιδρυτικό μέλος πιστοποιημένου Κέντρου Αριστείας Χειρουργικής Κήλης και μέλος της European Hernia Society.
Τι να ρωτήσετε στο ραντεβού
- Η κήλη μου έχει στενό λαιμό; Πόσο εύκολα μπορεί να εγκλωβιστεί;
- Ποια συμπτώματα σημαίνουν ότι πρέπει να πάω αμέσως στα επείγοντα;
- Μπορώ να συνεχίσω την άσκηση ή τη δουλειά μου μέχρι το χειρουργείο;
- Ποια τεχνική προτείνετε και πόσο σύντομα πρέπει να γίνει;
Για να κλείσετε ραντεβού στο ιατρείο της Αθήνας (Μαρούσι) ή του Ηρακλείου Κρήτης, χρησιμοποιήστε τη σελίδα επικοινωνίας και ραντεβού. Αν όμως αυτή τη στιγμή έχετε έντονο πόνο σε κήλη που δεν ανατάσσεται, μην περιμένετε ραντεβού: πηγαίνετε στα επείγοντα.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς καταλαβαίνω αν η κήλη μου έχει περισφιχθεί;
Τα βασικά σημάδια είναι ο ξαφνικός, έντονος και συνεχής πόνος στο σημείο της κήλης, μαζί με μια διόγκωση που έγινε σκληρή και δεν υποχωρεί όταν ξαπλώνετε. Το δέρμα από πάνω μπορεί να κοκκινίσει ή να σκουρύνει. Ναυτία, εμετοί, φούσκωμα, αδυναμία αποβολής αερίων και πυρετός δείχνουν ότι η κατάσταση προχωρά. Αν έχετε έστω και μόνο τον πόνο με τη μη ανατάξιμη διόγκωση, πηγαίνετε άμεσα στα επείγοντα.
Πόσο γρήγορα πρέπει να χειρουργηθεί μια περισφιγμένη κήλη;
Το συντομότερο δυνατό. Από τη στιγμή που διακόπτεται η αιμάτωση, ο χρόνος μετράει σε ώρες: όσο περισσότερο μένει το έντερο χωρίς οξυγόνο, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να νεκρωθεί και να χρειαστεί αφαίρεση τμήματός του. Γι' αυτό η περισφιγμένη κήλη δεν μπαίνει σε λίστα αναμονής. Ο ασθενής εξετάζεται, σταθεροποιείται με ορούς και οδηγείται στο χειρουργείο χωρίς άσκοπη καθυστέρηση.
Μπορώ να σπρώξω μόνος μου την κήλη μέσα αν έχει κολλήσει;
Αν η κήλη σας ανατάσσεται συνήθως εύκολα και δεν πονά, μια ήπια πίεση ενώ είστε ξαπλωμένοι είναι αποδεκτή. Αν όμως έχει σκληρύνει, πονά έντονα ή δεν μπαίνει μέσα με την πρώτη απαλή προσπάθεια, σταματήστε. Η πίεση με δύναμη μπορεί να τραυματίσει ένα έντερο που ήδη υποφέρει ή να «κρύψει» την περίσφιξη μέσα στην κοιλιά. Σε αυτή την περίπτωση, την ανάταξη την αποφασίζει μόνο χειρουργός, στο νοσοκομείο.
Είναι επικίνδυνη μια κήλη που δεν μπαίνει μέσα αλλά δεν πονάει;
Μια κήλη που μένει έξω για μήνες ή χρόνια χωρίς πόνο είναι συνήθως χρόνια εγκλωβισμένη, με λίπος ή επίπλουν κολλημένο στον σάκο. Δεν είναι επείγουσα κατάσταση, αλλά δεν είναι και ακίνδυνη: μπορεί κάποια στιγμή να εγκλωβίσει έντερο ή να περισφιχθεί. Χρειάζεται προγραμματισμένη εκτίμηση από χειρουργό και, στις περισσότερες περιπτώσεις, αποκατάσταση. Αν εμφανιστεί πόνος, η εκτίμηση γίνεται την ίδια μέρα.
Μπορεί να περισφιχθεί και μια μικρή κήλη;
Ναι, και μάλιστα οι μικρές κήλες με στενό χάσμα κινδυνεύουν συχνά περισσότερο από τις μεγάλες. Σε ένα στενό άνοιγμα, λίγο έντερο ή λίπος αρκεί για να σφηνώσει και να πιεστούν τα αγγεία του. Γι' αυτό η μηροκήλη και οι μικρές κήλες του ομφαλού θέλουν ιδιαίτερη προσοχή. Το μέγεθος της διόγκωσης δεν είναι αξιόπιστος δείκτης ασφάλειας, και μια μικρή κήλη δεν σημαίνει ακίνδυνη κήλη.
Προστατεύει ο κηλεπίδεσμος από την περίσφιξη της κήλης;
Όχι. Ο κηλεπίδεσμος μπορεί να κρατήσει μια ανατάξιμη κήλη μέσα και να δώσει προσωρινή ανακούφιση σε όποιον περιμένει την επέμβαση. Δεν κλείνει όμως το χάσμα και δεν εμποδίζει τον εγκλωβισμό. Αν φορεθεί πάνω σε κήλη που δεν έχει ανατάξει πλήρως, μπορεί να πιέσει το περιεχόμενο και να κάνει ζημιά. Η μόνη ουσιαστική πρόληψη της περίσφιξης είναι η χειρουργική αποκατάσταση της κήλης.
Μπαίνει πλέγμα όταν χειρουργείται επειγόντως μια περισφιγμένη κήλη;
Συχνά ναι. Όταν το έντερο απελευθερώνεται έγκαιρα και δεν χρειάζεται εκτομή, το πεδίο θεωρείται καθαρό και το πλέγμα μειώνει τον κίνδυνο υποτροπής, όπως και στο προγραμματισμένο χειρουργείο. Αν όμως υπάρχει νέκρωση, διάτρηση ή μόλυνση, ο χειρουργός σταθμίζει τον κίνδυνο λοίμωξης του πλέγματος και μπορεί να επιλέξει διαφορετικό υλικό ή απλή σύγκλειση, με οριστική αποκατάσταση σε δεύτερο χρόνο.
Πόσες μέρες νοσηλεία χρειάζεται μετά από περισφιγμένη κήλη;
Εξαρτάται κυρίως από το αν χρειάστηκε αφαίρεση τμήματος εντέρου. Χωρίς εκτομή, η νοσηλεία είναι συνήθως σύντομη, λίγο μεγαλύτερη από εκείνη ενός προγραμματισμένου χειρουργείου. Με εκτομή, ο ασθενής μένει στο νοσοκομείο μέχρι να λειτουργήσει ξανά το έντερο και να τρώει κανονικά, κάτι που συνήθως παίρνει αρκετές μέρες. Η ηλικία και τα συνοδά νοσήματα επηρεάζουν επίσης τη διάρκεια της νοσηλείας.